B ài 7. Truy ền và biến đổi chuyển động

Hiểu bài

Truyền và biến đổi chuyển động

Ở bộ truyền đai, bánh dẫn có đường kính D₁, tốc độ n₁; bánh bị dẫn có đường kính D₂, tốc độ n₂. Nhờ ma sát giữa dây đai và bánh đai, chuyển động được truyền đi với tỉ số:

$$i=\frac{n_1}{n_2}=\frac{D_2}{D_1},\qquad n_2=n_1\frac{D_1}{D_2}.$$

Nếu ma sát không đủ, dây đai và bánh đai có thể trượt tương đối làm tỉ số truyền thay đổi. Khi i = 1, hai bánh quay cùng tốc độ.

Với bộ truyền bánh răng hoặc xích, bánh hay đĩa dẫn có Z₁ răng, bánh hay đĩa bị dẫn có Z₂ răng:

$$i=\frac{n_1}{n_2}=\frac{Z_2}{Z_1}.$$

Muốn truyền chuyển động giữa các trục cách xa nhau có thể dùng truyền động xích hoặc nhiều cấp bánh răng. Bài học còn giới thiệu cơ cấu tay quay–con trượt, gồm tay quay, thanh truyền, con trượt và giá đỡ, dùng để biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến và ngược lại. Phần thực hành yêu cầu tháo lắp, quan sát và tính tỉ số truyền của một số mô hình.