Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa sau năm 1975
Tóm tắt: Bài 2 trình bày ba cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc sau 1975, chỉ ra nguyên nhân, diễn biến then chốt và giá trị lịch sử – nghệ thuật quân sự, đồng thời gắn với trách nhiệm công dân và học sinh trong thời bình.
Đọc trong sáchNội dung bài học
Yêu cầu cần đạt
- Nếu được giá trị lịch sử và nghệ thuật quân sự của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sau năm 1975.
- Có ý thức trách nhiệm công dân trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
MỞ ĐẦU
Em hãy cho biết sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975), nhân dân ta đã tiến hành những cuộc chiến tranh, chiến đấu và đấu tranh nào để bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc?
KHÁM PHÁ
I. Chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam
1. Bối cảnh và diễn biến chính
Sau khi tập đoàn Pol Pot lên nắm quyền (tháng 4/1975), lực lượng này đã gây hấn đến mối đe dọa an ninh cho quan hệ Việt Nam – Campuchia, tiến hành cải tạo cực đoan, trục xuất và diệt chủng. Họ xâm lấn lãnh thổ nước ta từ tháng 4/1975 đến 30/4/1977 và tấn công các địa bàn từ Kiên Giang đến Tây Ninh.
Việt Nam đã kiên trì đàm phán; khi đối phương không chấp nhận hoà bình, lực lượng ta tiến hành phản công. Nhiều địa điểm như Phú Quốc, Tho Chu và nhiều địa bàn khác bị gây hấn.
2. Giá trị
Chiến tranh này thể hiện sức mạnh chính nghĩa khi bảo vệ biên cương, đoàn kết toàn dân, phối hợp dân sự và quân sự, cùng cộng đồng quốc tế giữ vững chủ quyền.
3. Nghệ thuật quân sự
Chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam là ví dụ về phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng địa phương, binh chủng và lực lượng chuyên nghiệp; vận dụng phòng ngự, tiến công đúng quy mô; kết hợp quân sự, chính trị, ngoại giao.
II. Chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc
1. Sự kiện chính
Từ 1975–1978, Trung Quốc tăng cường gây hấn biên giới phía Bắc. Ngày 17/2/1979, quân đội Trung Quốc tấn công nhiều khu vực. Nhân dân và lực lượng vũ trang Việt Nam đã đánh địch để bảo vệ địa bàn, buộc đối phương rút lui (khoảng 18/3/1979).
2. Giá trị
Đấu tranh bảo vệ biên giới phía Bắc thể hiện bản lĩnh, ý chí tự vệ chính đáng, đoàn kết nhân dân và kiên quyết giữ vững chủ quyền.
III. Đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo
Việt Nam có biển rộng lớn với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Một số nước có yêu sách chủ quyền trên các quần đảo này; nhà trường nhấn mạnh Việt Nam duy trì lập trường bảo vệ chủ quyền trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt Công ước Luật Biển 1982.
Nội dung gồm chiến lược đấu tranh ngoại giao, quân sự, chính trị phù hợp, duy trì môi trường hòa bình để phát triển đất nước.
ĐÁNH GIÁ NHỎ
- Các hoạt động của nhân dân và lực lượng cách mạng trong 3 nội dung trên.
IV. TRÁCH NHIỆM CỦA CÔNG DÂN, HỌC SINH
1. Trách nhiệm của công dân
- Tham gia đền ơn đáp nghĩa.
- Thực hiện luật pháp, giữ gìn trật tự, đấu tranh chống thông tin xấu độc.
- Tích cực nghiên cứu, chuẩn bị tâm thế tham gia bảo vệ Tổ quốc.
2. Trách nhiệm của học sinh
- Học tập tốt môn Giáo dục quốc phòng và an ninh.
- Rèn năng lực công dân, phản bác xuyên tạc lịch sử.
LUYỆN TẬP
- Nêu giá trị lịch sử, nghệ thuật quân sự trong ba mảng chiến tranh (Tây Nam, phía Bắc, biển đảo).
- Trách nhiệm công dân đối với sự nghiệp quốc phòng, an ninh.
VẬN DỤNG
- Tìm tài liệu về ba chủ đề lịch sử trên và chia sẻ theo một trong các nhóm nội dung: tổn thất nhân dân, tấm gương chiến đấu, công trình tưởng niệm.
Gợi ý học bài
Được biên soạnĐọc theo ba tuyến chiến lược (Tây Nam – phía Bắc – biển đảo), rút ra mẫu hình bảo vệ Tổ quốc: phát hiện hiểm họa, chuẩn bị lực lượng đúng thời điểm, phối hợp toàn diện lực lượng trên nhiều mặt.
Tăng cường liên hệ với học sinh qua thảo luận trách nhiệm cá nhân, phản biện tin đồn sai trái, xây dựng bản cam kết công dân.
Kiến thức cần nhớ
- chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam
- chiến đấu biên giới phía Bắc
- bảo vệ chủ quyền biển đảo
- trách nhiệm công dân
Từ vựng
- biên giới
- Ranh giới lãnh thổ trên đất liền hoặc lãnh hải cần được bảo vệ.
- chủ quyền
- Quyền tối thượng của quốc gia đối với lãnh thổ, chính trị, kinh tế, văn hóa của mình.
- xuyên tạc lịch sử
- Làm sai lệch sự thật lịch sử nhằm gây tác động tiêu cực.
Tự kiểm tra
Theo bài này, nhân dân và lực lượng cách mạng đã phối hợp nào để bảo vệ biên giới phía Bắc?
Phối hợp phòng ngừa, đánh trả theo thế trận toàn diện; tổ chức lực lượng dân sự – quân sự, giữ vững địa bàn.
Yêu cầu thái độ của công dân trong cuộc đấu tranh bảo vệ biển, đảo theo sách là gì?
Giữ vững nguyên tắc tôn trọng luật pháp quốc tế, phản bác thông tin sai lệch và sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ quốc.
Hạn chế bài học
- Một số con số, địa danh và từ ngữ chuyên ngành trong trang 10–13 có thể bị sai vài ký tự; nội dung đã giữ nguyên khung kiến thức chính thay vì sao chép nguyên văn từng chữ sai lỗi.