Tìm và giữ phương hướng

Yêu cầu cần đạt

• Nêu kỹ thuật tìm và giữ phương hướng trong các tình huống khác nhau.
• Áp dụng được các phương pháp tìm hướng khi hoạt động ngoài trời.

MỞ ĐẦU

Kịch bản học sinh bị lạc trong đoàn khi trời tối; đề xuất phương án xử trí ban đầu.

KHÁM PHÁ

I. Tìm phương hướng

a) Dựa vào địa bàn

• Kiểm tra độ nhạy kim nam châm.
• Đặt địa bàn đúng chuẩn số 0 tương ứng hướng bắc.

b) Dựa vào bản đồ

• Định hướng bản đồ theo địa vật hoặc đường phương hướng hai điểm.
• Sử dụng thước/que trên bản đồ để trùng với thực địa.

c) Dựa vào Mặt Trời

• Buổi sáng: Mặt Trời mọc về hướng đông; giữa trưa gần hướng nam; chiều về tây.
• Dùng bóng gậy để xác định tây–đông hoặc dùng đồng hồ với bóng đổ để xác định hướng nam/bắc.

d) Dựa vào Mặt Trăng

• Giai đoạn đầu/tháng âm lịch: Mặt Trăng khuyết về hướng đông; cuối tháng: khuyết về hướng tây.

e) Dựa vào sao

• Sao Bắc Cực xác định hướng bắc từ sao Bắc Cực trong chòm sao Đại Hùng/Tiểu Hùng.
• Dùng sao Kim: buổi chiều thấy hướng tây (sao Hôm), bình minh hướng đông (sao Mai).

f) Dựa vào yếu tố khác

• Mộc, mầm chuối, rêu, dòng chảy sông, tập tính động vật có thể giúp phán đoán gần đúng.

II. Giữ phương hướng

• Trước khi đi: xác định điểm đến, cự li, hướng từng chặng, dấu chuẩn.
• Khi di chuyển: nắm chắc phương hướng, quan sát địa hình vật chuẩn, đánh dấu/ghi nhớ đường đã qua.
• Khi bị lạc: bình tĩnh xác định lại điểm bắt đầu lạc; quay về hoặc xác lập hướng mới qua vật chuẩn.
• Hệ thống tính toán góc khi rẽ vuông và phương pháp vòng vượt vật cản.

LUYỆN TẬP

1. Trình bày cách xác định hướng bằng Mặt Trời.
2. Xác định sao Bắc Cực về đêm.
3. Thực hành xác định phương hướng bằng dấu hiệu thiên nhiên.

VẬN DỤNG

Xác định phương hướng các chặng từ nhà đến trường.