Hydrocarbon không no

Hiểu bài

Alkene và alkyne

Alkene là hydrocarbon không no, mạch hở, chứa một liên kết đôi $C=C$, có công thức chung $C_nH_{2n}$ với $n\ge2$. Alkyne là hydrocarbon không no, mạch hở, chứa một liên kết ba $C\equiv C$, có công thức chung $C_nH_{2n-2}$ với $n\ge2$. Ví dụ: ethene $CH_2=CH_2$, propene $CH_2=CH-CH_3$, ethyne $HC\equiv CH$ và propyne $HC\equiv C-CH_3$.

Từ $C_4$, alkene và alkyne có thể có đồng phân vị trí liên kết bội; alkene còn có đồng phân hình học trong trường hợp thích hợp. Danh pháp chọn mạch chính chứa liên kết bội và đánh số để vị trí liên kết bội nhỏ nhất.

Các phản ứng tiêu biểu gồm cộng $H_2$, $Br_2$, hydrogen halide và nước; alkene còn trùng hợp và làm mất màu thuốc tím. Alk-1-yne phản ứng với $AgNO_3/NH_3$. Ethylene được dùng tổng hợp polymer và kích thích quả mau chín; acetylene dùng trong đèn xì oxygen–acetylene.

Bảng công thức và tên một số alkene, alkyne SGK trang 94