Quá trình xâm lược và cai trị của chủ nghĩa thực dân ở Đông Nam Á

Hiểu bài

Xâm lược và cai trị

Từ đầu thế kỉ XVI, các nước phương Tây mở rộng xâm nhập Đông Nam Á, ban đầu thông qua buôn bán và truyền giáo. Các thương điểm giúp họ mở rộng giao thương rồi chuẩn bị cho xâm lược. Quá trình này diễn ra khi phần lớn các quốc gia Đông Nam Á suy thoái, khủng hoảng về chính trị, kinh tế và xã hội. Đông Nam Á hải đảo sớm thu hút thực dân vì giàu tài nguyên, hương liệu, hàng hóa và nằm trên tuyến hàng hải nối phương Đông với phương Tây.

Năm 1511, Bồ Đào Nha đánh chiếm Ma-lắc-ca. Giữa thế kỉ XVI, Phi-líp-pin bị Tây Ban Nha xâm lược; sau chiến tranh Mỹ–Tây Ban Nha năm 1898, Phi-líp-pin trở thành thuộc địa của Mỹ. Tại Đông Nam Á lục địa, Anh mất khoảng 60 năm, qua ba cuộc chiến tranh 1824–1885, mới chiếm được Miến Điện; Pháp tiến hành chiến tranh gần nửa thế kỉ, từ 1858 đến 1893, để chiếm ba nước Đông Dương.

Sơ đồ cải cách ở Xiêm chia thành bốn mảng: kinh tế, hành chính, giáo dục và ngoại giao, với đoạn chữ nói về Ra-ma V và các chính sách cụ thể. SGK trang 35

Cải cách ở Xiêm

Xiêm cải cách kinh tế, hành chính, giáo dục và ngoại giao. Năm 1874, chính phủ miễn, giảm thuế nông nghiệp; từ năm 1892, Ra-ma V cải cách hành chính theo mô hình phương Tây; năm 1898 công bố chương trình giáo dục đầu tiên. Xiêm còn tiến hành ngoại giao và chấp nhận cắt một số vùng ảnh hưởng cho Pháp năm 1907, cho Anh năm 1909 để bảo vệ nền độc lập.