Triều Nguyễn
Triều Nguyễn cải cách hành chính, khai hoang, thực thi chủ quyền biển đảo và chứng kiến phong trào Cần vương chống Pháp.
Hiểu bài
Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi, lấy niên hiệu Gia Long. Các vua Triều Nguyễn từng bước củng cố bộ máy, cải cách hành chính và thống nhất đất nước. Vua Gia Long ban hành Hoàng Việt luật lệ. Trong các năm 1831–1832, vua Minh Mạng cải cách hành chính, chia cả nước thành 30 tỉnh và 1 phủ. Triều đình tiếp tục thực thi chủ quyền tại Hoàng Sa và Trường Sa.
Nguyễn Công Trứ đề nghị khai hoang để giúp dân nghèo có sinh kế và được cử làm Doanh điền sứ phụ trách khai phá đất hoang ở vùng duyên hải Bắc Bộ. Cuối thế kỉ XIX, Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết ban Dụ Cần vương, kêu gọi nhân dân giúp vua cứu nước. Phong trào Cần vương phát triển mạnh, gắn với Tôn Thất Thuyết, Nguyễn Thiện Thuật, Phan Đình Phùng; cuộc khởi nghĩa Hương Khê là một câu chuyện tiêu biểu.