Thiết kế mĩ thuật sân khấu một phân cảnh trong vở kịch
Tóm tắt: Nêu đặc điểm thiết kế mĩ thuật cho sân khấu tạp kĩ thiếu nhi rồi chuyển sang yêu cầu đạo đức và cấu trúc phân cảnh trong chính kịch, đồng thời đưa ví dụ kịch bản cụ thể.
Đọc trong sáchNội dung bài học
Chương trình tạp kĩ dành cho trẻ em
Đặc điểm của thiết kế mĩ thuật sân khấu tạp kĩ dành cho trẻ em
Sân khấu tạp kĩ dành cho trẻ em là loại hình sân khấu tạp kĩ phục vụ cho việc biểu diễn nghệ thuật của các em nhỏ trong liên hoan, hội diễn, ca múa nhạc. Thiết kế mĩ thuật sân khấu tạp kĩ dành cho trẻ em có những đặc điểm chính sau: • Sân khấu biểu diễn cần phải phù hợp với hội trường của nhà trường hoặc nơi chuyên tổ chức biểu diễn dành cho trẻ em; • Ánh sáng, màu sắc tươi sáng, bắt mắt, trang trí vui nhộn; • Phông màn, bối cảnh có nội dung phù hợp với trẻ em; • Các hệ thống bục, bệ, đạo cụ đơn giản, dễ thay đổi, hoán chuyển vị trí; • Mĩ thuật trang trí có tính giáo dục, thẩm mĩ cao và thân thiện với môi trường.
Sân khấu vở diễn thiếu nhi Giấc mơ của Nàng tiên cá(1)
EM CÓ BIẾT Một số bản vẽ thiết kế mĩ thuật cho một vở kịch
Bản vẽ thiết kế mĩ thuật sân khấu cho vở Tấn thảm kịch của An-thô-ni (Anthonie) và Clê-ô-pât (Cleopatra), Anh, 1935(2)
Bản vẽ thiết kế mĩ thuật sân khấu cho vở Hồi ức bãi biển Brai-ton (Brighton), Hoa Kỳ, 2017(3)
Bản vẽ thiết kế mĩ thuật sân khấu cho vở Truyền thuyết tình yêu(4)
Bản vẽ thiết kế mĩ thuật sân khấu cho vở Lũ quét(5)
(1) Nguồn: Nhà hát Tuổi trẻ (2), (3) Nguồn: Wikipedia (4) Nguồn: Bùi Huy Hiểu (5) Nguồn: Doãn Châu
Chính kịch luôn cần có mục đích và quan điểm đạo đức. Chính kịch có nhiều vở chuyển thể từ các tiểu thuyết văn hoá lịch sử nổi tiếng. Khi làm thiết kế mĩ thuật sân khấu chính kịch, cần phải đứng trên góc độ nghiêm túc, các chi tiết và nhân vật có thể gia công thêm một chút hư cấu, song cân đàp ứng các yêu cầu của kịch bản. Mọi chi tiết mĩ thuật sân khấu của chính kịch phải hợp tình, hợp lí, đảm bảo các nguyên tắc đạo đức.
Thông thường, trong một vở chính kịch, cấu trúc và nội dung của vở kịch được chia theo chương, hồi và phân đoạn (phân cảnh). Ví dụ trong kịch bản tiểu phẩm CÁNH GIÁC VỚI MA TUÝ (Giải Nhất cuộc thi văn nghệ Toàn dân phòng, chống ma tuý, thành phố Đà Nẵng năm 2005) I. NHÂN VẬT: 4 nhân vật
- Chỉ Đẹp: một nữ cán bộ Đoàn tuyên truyền về các tệ nạn xã hội
- Trung: em trai chỉ Đẹp, người nghiện
- Vũ: một sinh viên hoạt động trong hội cùa chỉ Đẹp
- Quang: người bán kèo kéo. II. TÓM TẮT KỊCH BẢN Vũ đến muộn trong một buổi họp bàn về ma tuý do chỉ Đoàn tổ chức. Ngồi bên ngoài, Vũ gặp một người bán kèo kéo chào hỏi. Anh kèo xong Vũ gặp chỉ Đẹp, một cán bộ Đoàn về tuyên truyền phòng, chống ma tuý và tệ nạn xã hội, vừa đi họp ra, phô diễn tóm tắt lại nội dung buổi họp cho Vũ. Sau khi nói chuyện xong họ chia tay. Sau đó Vũ gặp một người lạ ngồi cùng ghế đó, có những biểu hiện khác thường; đó là một người nghiện. Trong tâm trạng bối rối, Vũ tìm cách gọi điện cho chỉ Đẹp đến để giúp đỡ, nhưng khi chỉ Đẹp đến nơi mới vỡ lẽ ra người nghiện đó chính là Trung, em trai chỉ Đẹp. Sau phút ngỡ ngàng, hai người đã ra sức thuyết phục Trung tránh xa ma tuý, chịu đi cải nghiệm. Cuộc nói chuyện thành công, nhưng câu chuyện chưa đến hồi kết thúc, vì đến lúc này ba người mới biết rằng, Vũ cũng đã ăn kèo kéo của gã bán kèo kéo nọ, kẻ đã và đang tiếp tục gieo rắc tai ương cho nhiều người vô tội khác. III. CHUAN BI SẢN KHAIU Đạo cụ: mỗi băng ghế dài, điện thoại di động cho Vũ, rương nhỏ có quai đeo cho Quang đi bán kèo kéo (hai cây kèo kéo). Âm thanh: nhạc rừng rợn, nhạc vui, tiếng động. IV. PHÂN CẢNH KỊCH BẢN • Cảnh 1: cuộc gặp gỡ giữa Vũ và Quang. Có tiếng thông xe, Vũ chạy thẳng từ cánh gà này và dừng lại trước cánh gà bên kia, vẻ mặt hốt hải. – Anh ơi cho em vào, cho em vào hợp chút anh. Có tiếng nói từ trong vọng ra. Đó là tiếng của người bảo vệ.
Một ví dụ về kịch bản phân cảnh
Trong kịch bản đó, bắt đầu từ mục IV. Phân cảnh kịch bản chính là điểm bắt đầu của công việc thiết kế mĩ thuật một phân cảnh trong vở diễn. Cũng giống như trong các tiểu thuyết cổ điển và hiện đại, các chương, hồi và phân đoạn trong chính kịch nhằm phân chia cấu trúc nội dung và ý đồ biểu đạt mà tác giả kịch bản cũng như đạo diễn muốn thể hiện. Bảng dưới đây là cách thức minh hoạ cho các phân cảnh.
Gợi ý học bài
Được biên soạnDựa trên các ví dụ, bài này nêu hai mảng: (1) nguyên tắc thiết kế cho tạp kĩ thiếu nhi, và (2) cách làm việc cho một phân cảnh trong chính kịch khi kịch bản có cấu trúc chương–hồi–phân cảnh. Học sinh có thể dùng mẫu kịch bản để luyện tách phân cảnh, lập danh mục đạo cụ và âm thanh cho từng cảnh.
Kiến thức cần nhớ
- tạp kịch dành cho trẻ em
- chính kịch
- phân cảnh
- bối cảnh sân khấu
- đạo cụ
- âm thanh
Từ vựng
- Tạp kĩ
- Loại hình sân khấu kết hợp hát, múa, ảo thuật, xiếc,…
- Phân cảnh
- Phần nhỏ trong một kịch bản chính kịch dùng để chia nội dung theo không gian/thời gian/chuyển biến hành động.
- Đạo cụ
- Vật dụng sân khấu phục vụ cho hành động, tính cách và không gian biểu diễn.
Tự kiểm tra
Thiết kế mĩ thuật sân khấu tạp kĩ dành cho trẻ em cần tuân thủ những yêu cầu nào?
Phù hợp địa điểm diễn, dùng ánh sáng và màu sắc phù hợp trẻ em, phông màn bối cảnh phù hợp nội dung, bố cục bục-bệ-đạo cụ đơn giản dễ thay đổi, và có tính giáo dục, thẩm mỹ, thân thiện với môi trường.
Trong ví dụ “CÁNH GIÁC VỚI MA TUÝ”, mục IV của kịch bản được nhấn mạnh cho công việc thiết kế như thế nào?
Đề xuất điểm bắt đầu của phân cảnh để xác định công việc thiết kế mĩ thuật cho một phân cảnh trong vở diễn.
Văn bản nhấn mạnh nguyên tắc đạo đức áp dụng cho thiết kế chính kịch ở điểm nào?
Chi tiết mĩ thuật sân khấu của chính kịch phải nghiêm túc, hợp tình hợp lý và phù hợp yêu cầu đạo đức của kịch bản.
Hạn chế bài học
- Một số từ trong OCR có dấu sai/nhập liệu chưa chính xác (ví dụ 'cân đàp'), không thể hiệu đính ngoài bản nguồn trong phạm vi yêu cầu.