Một số dạng không gian trong tranh dân gian Việt Nam
Ba dạng không gian trong tranh dân gian được nhận biết qua cách sắp xếp nhân vật, cảnh vật và dấu hiệu gợi mở.
Hiểu bài
Không gian nhiều lớp thường thể hiện nhiều nhóm nhân vật trên một mặt phẳng. Hình thể to – nhỏ không nhất thiết tuân theo luật xa – gần mà có thể biểu thị vị trí và vai trò của đối tượng; trong tranh Tam phủ, ba nhân vật phía sau được tạo hình lớn hơn các nhân vật phía trước.
Không gian ước lệ không phân cách trời – đất, trên – dưới thật rõ. Người xem dựa vào hình ảnh phụ để liên tưởng: cây khoai môn trong tranh Lợn độc gợi phần đất và phần trời. Tranh Cá chép trông trăng có chi tiết gợi cảnh vật, không gian trời và nước.
Không gian đồng hiện cho các nhân vật xuất hiện ở những chiều không gian khác nhau trong cùng một tranh. Canh nông chi đồ bố trí cảnh vật dàn trải từ trên xuống dưới; trong Đấu vật, các nhân vật ở nhiều vị trí được sắp xếp trên cùng bề mặt.
Khi trưng bày sản phẩm, học sinh đặt tên, giới thiệu dạng không gian đã chọn và chỉ ra hình ảnh, chi tiết giúp nhận biết dạng không gian ấy.