Sinh quyển, khu sinh học và chu trình sinh - địa - hoá

Hiểu bài

Sinh quyển là cấp tổ chức sống lớn nhất của hành tinh, gồm sinh vật và môi trường vô sinh liên kết bằng dòng năng lượng và các chu trình vật chất. Khu sinh học là phần lớn của sinh quyển có khí hậu và thảm sinh vật đặc trưng. Trên cạn có rừng mưa nhiệt đới, savanna, hoang mạc, rừng rụng lá ôn đới, thảo nguyên, rừng Địa Trung Hải, rừng lá kim phương bắc và đồng rêu hàn đới; sự phân bố liên quan vĩ độ và độ khô hạn. Trong chu trình carbon, CO₂ khí quyển được thực vật hấp thu qua quang hợp và trở lại môi trường qua hô hấp, phân giải, sản xuất và giao thông. Chu trình nitrogen nối $N_2$ khí quyển với dạng nitrogen trong đất và sinh vật nhờ vi khuẩn.

Sơ đồ tam giác phân bố các khu sinh học theo vĩ độ và mức độ khô hạn, từ vùng nhiệt đới ở đáy đến vùng Bắc Cực ở đỉnh. SGK trang 166