Luật Nghĩa vụ quân sự và trách nhiệm của học sinh

Bài 2

LUẬT NGHĨA VỤ QUÂN SỰ VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA HỌC SINH

Yêu cầu cần đạt:

• Nắm nội dung chính của Luật Nghĩa vụ quân sự và Nghị định của Chính phủ về thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
• Biết đăng ký và thực hiện nghĩa vụ quân sự.

MỞ ĐẦU Theo em, hình 2.1 thể hiện những hoạt động gì?

KHÁM PHÁ I. MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT NGHĨA VỤ QUÂN SỰ

Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015 gồm 9 chương, 62 điều.

1. Nghĩa vụ quân sự của công dân Là nghĩa vụ về ... để phục vụ trong Quân đội nhân dân, gồm phục vụ tại ngũ và ngạch dự bị.

• Công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự phải thực hiện.
• Thực hiện nghĩa vụ trong quân đội hoặc công an được coi là ở ngũ.
• Một số trường hợp được công nhận hoàn thành trong thời bình (dân quân thường trực từ 24 tháng trở lên, công an xã liên tục từ đủ 36 tháng trở lên, sinh viên đại học trở lên được phong hàm sĩ quan dự bị, người nhập ngũ 24 tháng, thuyền viên kiểm ngư...).

2. Đăng kí nghĩa vụ quân sự

• Đối tượng đăng kí: nam từ đủ 17 tuổi; nữ từ 18 tuổi có ngành nghề phù hợp.
• Đối tượng miễn: người khuyết tật, bệnh hiểm nghèo, bệnh tâm thần hoặc bệnh mạn tính theo luật.
• Không được đăng kí: đang bị truy cứu tội phạm, chấp hành hình phạt, bị áp dụng giáo dục tại cộng đồng hoặc trường giáo dưỡng, đã từng cấm chế hoặc phạm vi quy định.
• Cơ quan đăng kí: Ban Chỉ huy quân sự cấp xã; cơ quan tổ chức nơi cư trú làm việc, học tập.
• Hồ sơ, thủ tục đăng kí lần đầu: phiếu tự khai sức khoẻ, bản sao căn cước công dân.

3. Nhập ngũ

• Độ tuổi gọi nhập ngũ: từ đủ 18 đến hết 25; người có trình độ cao đẳng, đại học đã hoãn có thể đến 27.
• Thời hạn phục vụ tại ngũ trong thời bình: 24 tháng.
• Cơ động kéo dài tối đa 6 tháng trong trường hợp cần thiết.
• Tạm hoãn: chưa đủ sức khoẻ, trường hợp gia đình có hoàn cảnh nặng, một con liệt sĩ/thương binh/hậu quả da cam nặng, đang học tập, người có đối tượng dân quân đặc biệt,...
• Miễn gọi: con liệt sĩ, con thương binh/hậu quả da cam từ mức 81% trở lên, người làm cơ yếu không phải quân nhân, công an nhân dân.

4. Một số chế độ, chính sách

• Hạ sĩ quan, binh sĩ trong thời ngũ: bảo đảm quân trang, thực phẩm, lương, y tế.
• Hậu ngũ: tiền tàu xe, trợ cấp đi đường, hỗ trợ tiếp tục học tập.
• Thân nhân được bảo hiểm y tế và trợ cấp khi cần.

5. Các hành vi bị nghiêm cấm và xử lý vi phạm

• Trốn tránh nghĩa vụ quân sự; chống đối; gian dối khám sức khoẻ; lợi dụng chức vụ; sử dụng sai quy định.
• Nghị định 218/2025/NĐ-CP nêu mức phạt cho không đăng kí lần đầu, vắng mặt sai thời gian, gian dối phân loại sức khoẻ...

II. MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA QUY ĐỊNH THỰC HIỆN NGHĨA VỤ THAM GIA CÔNG AN NHÀ NƯỚC

Nghị định 70/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi 184/2025/NĐ-CP) gồm 4 chương, 19 điều.

1. Đối tượng tuyển chọn

• Nam đủ tuổi gọi nhập ngũ đã đăng kí nghĩa vụ quân sự.
• Nữ có phù hợp nghề nghiệp, tự nguyện nếu đáp ứng yêu cầu.

2. Tiêu chuẩn tuyển chọn

• Lý lịch rõ ràng, chấp hành đường lối pháp luật, không tiền án tiền sự, sức khoẻ tốt.

3. Hồ sơ, trình tự

• Phiếu đăng kí, giấy chứng nhận, thông tin cơ sở.
• Công khai thông báo; tiếp nhận hồ sơ; sơ tuyển; thẩm tra; quyết định gọi; quy trình khám sức khoẻ.

III. TRÁCH NHIỆM THỰC HIỆN

1. Trách nhiệm công dân

• Chấp hành luật nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ tham gia công an nhân dân; thực hiện đầy đủ lễ đăng kí, khám, gọi nhập ngũ.
• Tuyên truyền phòng, chống thông tin sai lệch.

2. Trách nhiệm học sinh

• Học tập nội dung môn học; tham gia tuyên truyền; sẵn sàng chống vi phạm pháp luật liên quan.

LUYỆN TẬP

1. Hỏi về hành vi phạm tội trong tình huống.
2. Nêu nội dung hồ sơ đăng ký lần đầu, hồ sơ tuyển chọn vào công an nhân dân.
3. Trình bày trách nhiệm công dân/học sinh.