Khái quát về nghệ thuật điêu khắc

Hiểu bài

Điêu khắc là nghệ thuật khai thác hình tượng đa chiều trong không gian: chiều ngang, chiều dọc và chiều sâu. Nghệ thuật này xuất hiện từ thời tiền sử với những hình thức ban đầu như tượng và vật trang trí bằng đá. Cùng sự phát triển của các nền văn minh, tác phẩm điêu khắc thể hiện những quan niệm khác nhau về con người và thế giới. Tác phẩm không chỉ có chức năng thông tin, thẩm mỹ mà còn làm thay đổi giá trị của không gian nơi nó hiện diện.

Nhiều nền văn minh để lại di sản điêu khắc tiêu biểu. Ai Cập cổ đại có tượng Nhân sư, bốn tượng Ram-xeo II tạc vào vách đá trước đền A-bu Sim-beo, cùng nhiều tượng và phù điêu tinh xảo. Điêu khắc Hy Lạp cổ đại thường sử dụng đá cẩm thạch và đồng để thể hiện các vị thần, anh hùng và sinh vật thần thoại. Nghệ thuật Mai-a có tượng đất nung và phù điêu đá, cho thấy sự hài hòa trong bố cục và kết cấu.

Ở Việt Nam, nghệ thuật tạo hình truyền thống được ghi nhận từ những hình chạm, khắc trên vách hang đá thời Văn hóa Hòa Bình, tiếp nối qua văn hóa Đông Sơn và các di sản trong tiến trình dựng nước, giữ nước. Những ví dụ gồm hình khắc tại hang Đồng Nội, tượng đồng hai người cõng nhau của văn hóa Đông Sơn, di vật tháp Chăm và phù điêu gỗ tại đình làng.

Tượng là tác phẩm điêu khắc được tạo tác bằng các hình thức như tạc, nặn, đúc và được nhận diện qua ba yếu tố: khối, chất liệu, không gian. Tượng đài là công trình văn hóa nghệ thuật có quy mô, chất liệu bền vững, gắn với kiến trúc đô thị hoặc cảnh quan thiên nhiên và biểu hiện nội dung tư tưởng, tinh thần thời đại.

Ngày nay, điêu khắc sử dụng đa dạng chất liệu và cách tạo hình. Nhiều tác phẩm được làm từ vật liệu sẵn có, phản ánh nhiều đối tượng, qua đó đưa nghệ thuật đến gần hơn với cuộc sống. Bài học yêu cầu trao đổi về vai trò của điêu khắc, trình bày hiểu biết về điêu khắc Việt Nam, rồi lựa chọn và phân tích một tác phẩm yêu thích.