Tranh chất liệu chì, than
Bài học làm rõ công dụng của chì, than, đặc điểm kí hoạ, cách tổ chức sắc độ và quy luật phối cảnh trong tranh.
Hiểu bài
Yêu cầu cần đạt
Hiểu đặc điểm tranh chất liệu chì, than; xây dựng phác thảo và thực hiện một bức tranh đơn giản; vận dụng một số kĩ thuật trong thực hành sáng tạo theo đề tài; biết đặc điểm của loại tranh này để thưởng thức tác phẩm.
Trong hội hoạ, hoạ sĩ dùng chì và than để ghi chép, thu thập nhanh thông tin về hình ảnh sự vật, hiện tượng, nhất là khi thời gian quan sát có giới hạn. Tranh chì, than thể hiện đường nét, đặc điểm và dáng vẻ của đối tượng, đồng thời thiên về diễn tả sắc độ đậm-nhạt. Việc luyện tập bằng hai chất liệu này giúp người vẽ hình thành cách nhìn khái quát và tạo cảm hứng cho sáng tác bằng các chất liệu khác.
Trong những năm chiến tranh, kí hoạ chiến trường là một thế mạnh của hoạ sĩ Việt Nam. Sinh viên mĩ thuật và hoạ sĩ bám sát thực tế, tạo nhiều kí hoạ phản ánh đời sống chiến đấu và sản xuất của tiền tuyến, hậu phương; nhiều tác phẩm có giá trị lịch sử và nghệ thuật cao.
Bản kí họa chì màu nâu của đoàn người hành quân qua địa hình núi đồi, phía trước có cây lớn và đá, dưới tranh có chú thích tên tác phẩm. SGK trang 19
Để vẽ hiệu quả bằng chì hoặc than, người vẽ cần ghi chép và xây dựng bố cục nhanh, đồng thời xác định phần sáng nhất và tối nhất để tạo tương phản. Ghi chép dáng tĩnh là vẽ nhanh người hoặc vật không chuyển động; ghi chép dáng động là vẽ nhanh người hoặc vật đang di chuyển, cử động. Kí hoạ dáng động thường đơn giản nhưng sinh động.
Cảnh vật trong tranh còn phải hợp lí về phối cảnh: vật ở gần nhìn rõ hơn vật ở xa; các vật có cùng kích thước ngoài thực tế sẽ mang kích thước khác nhau trong tranh tùy khoảng cách; vật phía trước thường lớn hơn vật phía sau.