Tìm hiểu tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật

Môn: Mĩ thuậtKhối: Lớp 11Nguồn: 4 trang sáchCập nhật: 23/07/2026

Tóm tắt: Chương trình đề xuất quy trình lập bài luận về một tác giả mĩ thuật, minh hoạ bằng trường hợp Tô Ngọc Vân và yêu cầu thảo luận/ vận dụng về nguồn tài liệu, tác phẩm, đóng góp được công nhận.

Đọc trong sách

Nội dung bài học

Gợi ý viết bài luận tìm hiểu về tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật

Để tìm hiểu về tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật có nhiều cách: trực tiếp hoặc gián tiếp. Từ đó có được thông tin, những nhận định xác đáng, có căn cứ và cơ bản đạt được mục đích đề ra. Việc tìm hiểu thông tin để viết bài luận giới thiệu về tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật thường được triển khai theo các bước gợi ý sau:

  • Khái quát về thân thế, sự nghiệp, những ảnh hưởng tác động đến việc lựa chọn chủ đề và phong cách của tác giả. Sưu tầm một số hình ảnh để minh họa cho phần viết qua các công cụ tìm kiếm trên internet.
  • Khát quát một số ý kiến trao đổi, nhận định về tác giả của nhà nghiên cứu trong những bài viết liên quan.
  • Đưa ra một số đánh giá ban đầu về những thành tựu nghệ thuật của tác giả trên cơ sở căn cứ chuyên môn và được công chúng thừa nhận. Trong đó, lí giải cách đặt và giải quyết vấn đề của tư tưởng, giá trị nội dung thông qua phương thức biểu đạt của ngôn ngữ tạo hình với các phương tiện biểu đạt của màu sắc, hình khối, chất liệu,... được tác giả thể hiện qua một số tác phẩm cụ thể.
  • Đưa ra nhận định của bản thân về những đóng góp, ghi nhận (nếu có).

Lưu ý: Trong quá trình tìm hiểu, luôn kiểm tra nguồn trích dẫn (nếu có) trên tài liệu, kênh tham khảo và các liên kết để đảm bảo thông tin đưa ra có căn cứ xác thực (Ví dụ, những tư liệu, bài biết của bảo tàng, viện nghiên cứu có độ tin cậy cao). Việc tra cứu thông tin trên internet bằng các công cụ tìm kiếm giúp tham khảo đa chiều, góp phần làm phong phú nội dung của bài viết.

EM CÓ BIẾT

Cuộc đời và sự nghiệp của họa sĩ Tô Ngọc Vân

Tô Ngọc Vân là một hoạ sĩ có nhiều tác phẩm mĩ thuật tiêu biểu cho nền mĩ thuật Việt Nam hiện đại với nhiều tác phẩm như: Thiếu nữ bên hoa sen, Thiếu nữ bên hoa huệ, Hai thiếu nữ và em bé, Bác Hồ làm việc tại Bắc Bộ phủ, Con trâu quả thực,...

Tô Ngọc Vân sinh năm 1906 tại làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên trong một gia đình nghèo. Năm 1926, ông thi đỗ vào Trường Mĩ thuật Đông Dương và tốt nghiệp năm 1931. Thời gian theo học tại trường, ông chịu ảnh hưởng của tri thức hội hoạ phương Tây nhưng có sự kết hợp với tư duy thẩm mĩ Á Đông, tình thân dân tộc. Trong các tác phẩm của mình, ông khai thác chủ đề gần gũi và cách thể hiện thân quen với đời sống xã hội trong bối cảnh những năm đầu thế kỉ 20. Nhờ vậy những tác phẩm hội hoạ của ông có được vẻ đẹp độc đáo riêng biệt.

Tô Ngọc Vân, Thiếu nữ bên hoa sen, 1944, tranh sơn dầu(1) Tô Ngọc Vân, Tem Apsara, 1931 – 1932(2)

Không chỉ sáng tác trong lĩnh vực hội hoạ, ông còn được biết đến là một nhà lí luận mĩ thuật với nhiều bài viết có tính chuyên sâu, bày tỏ quan điểm của mình về mĩ thuật, góp phần định hướng sáng tác cho nhiều hoạ sĩ đương thời. Trong lĩnh vực mĩ thuật ứng dụng, ông cũng là hoạ sĩ thiết kế tem, bìa sách.

(1) Nguồn: Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam (2) Nguồn: vietstamp.net

Trong lĩnh vực giảng dạy, đào tạo, ông giữ chức hiệu trưởng Trường Mĩ thuật Việt Nam tại chiến khu Việt Bắc, là người thầy hướng dẫn toàn bộ công tác chuyên môn và hoạt động của trường, góp phần đào tạo nên nhiều thế hệ họa sĩ theo mục đích: “hội họa phục sự nhân dân, làm đẹp cuộc đời của nhân dân, hướng dẫn để nâng cao trình độ hội họa của nhân dân…”(1), bởi vì, chúng ta “nhận của nhân dân cơm áo, chúng ta trả lại nhân dân bằng hội họa”.

Hoạ sĩ Tô Ngọc Vân hi sinh ngày 17 tháng 6 năm 1954 tại Km 41, Ba Khe, bên kia đèo Lũng Lô, gần sát chiến trường Điện Biên Phủ. Ông được truy tặng danh hiệu Liệt sĩ và phần mộ hiện an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch. Để ghi nhận những đóng góp cho nền mĩ thuật, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I (1996), giải thưởng cao quý nhất của Nhà nước ghi dấu tài năng và công lao đóng góp to lớn cho sự phát triển của dân tộc dành cho các nghệ sĩ và nhà hoạt động trong lĩnh vực văn hoá – nghệ thuật.

Gia đình hoạ sĩ Tô Ngọc Vân, 1954(2)

Lựa chọn một tác giả yêu thích trong lĩnh vực mĩ thuật ở Việt Nam hoặc trên thế giới và viết bài luận để giới thiệu.

THẢO LUẬN Trao đổi với các thành viên trong nhóm theo các câu hỏi gợi ý sau:

  • Đề lập dàn ý cho bài luận về tìm hiểu tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật, bạn đã thực hiện theo các bước nào?
  • Những thông tin nào cần tập hợp khi viết bài luận giới thiệu về tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật?
  • Bạn tìm những thông tin về tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật từ nguồn nào?
  • Điều gì khiến bạn gặp khó khăn trong quá trình tìm hiểu thông tin về tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật?
  • Bạn căn cứ vào đâu để đánh giá những cống hiến, đóng góp của tác giả đối với nền mĩ thuật (hoặc trong một lĩnh vực mĩ thuật cụ thể)?

(1) Nguồn: trích trong bài Người vẽ của Tô Ngọc Vân, đọc tại lễ khai giảng Trường Mĩ thuật ở Nghĩa Quân, Phú Thọ. (2) Nguồn: tapchimythuat.vn

VẬN DỤNG Sử dụng kiến thức về tìm hiểu tác giả để viết bài luận giới thiệu vài nét về một số tác giả mỹ thuật tiêu biểu của nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam.

EM CÓ BIẾT Các nghệ sĩ được phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh trong lĩnh vực mỹ thuật từ Đợt 1 (năm 1996) đến Đợt 5 (năm 2017).

Nghệ sĩNăm được phong tặngNghệ sĩNăm được phong tặng
Hoạ sĩ Tô Ngọc Vân1996Hoạ sĩ Nguyễn Tiến Chung2000
Hoạ sĩ Nguyễn Sáng1996Hoạ sĩ Huỳnh Văn Gấm2000
Hoạ sĩ Nguyễn Tư Nghiêm1996Hoạ sĩ Dương Bích Liên2000
Hoạ sĩ Trần Văn Cẩn1996Hoạ sĩ Hoàng Tích Chù2000
Hoạ sĩ Bùi Xuân Phái1996Hoạ sĩ Nguyễn Văn Tỵ2000
Hoạ sĩ Nguyễn Đỗ Cung1996Nhà điêu khắc Nguyễn Hải2000
Hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh1996Hoạ sĩ Nguyễn Khang2000
Nhà điêu khắc Diệp Minh Châu1996Hoạ sĩ Nguyễn Sỹ Ngọc2000
Nhiếp ảnh gia Lâm Hồng Long1996Nhà điêu khắc Nguyễn Thị Kim2000
Nhiếp ảnh gia Vũ Năng An1996Hoạ sĩ Lê Quốc Lộc2000
Nhiếp ảnh gia Võ An Ninh1996Nhiếp ảnh gia Đinh Đăng Định2000
Nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản1996Hoạ sĩ Nguyễn Gia Trí2012
Kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện1996Nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo2017
Kiến trúc sư Hoàng Như Tiếp1996Nhiếp ảnh gia Lương Nghĩa Dũng2017
Kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát1996

Giải thưởng Hồ Chí Minh là giải thưởng của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tặng những công trình nghiên cứu khoa học, kĩ thuật, những công trình giáo dục và văn học, nghệ thuật đặc biệt xuất sắc, có giá trị rất cao về khoa học, văn học, nghệ thuật, về nội dung tư tưởng, có tác dụng lớn phục vụ sự nghiệp cách mạng, có ảnh hưởng rộng lớn và lâu dài trong đời sống nhân dân, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển nền kinh tế quốc dân, khoa học, kĩ thuật, văn học, nghệ thuật.(1)

(1) Pháp lệnh Quy định Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước

Gợi ý học bài

Được biên soạn

Sử dụng khung 4 bước khi tìm hiểu tác giả: (1) bối cảnh thân thế - nghề nghiệp, (2) tập hợp ý kiến tham khảo, (3) đánh giá nghệ thuật dựa trên căn cứ, (4) nêu nhận định cá nhân. Khi làm bài luận cần kiểm tra nguồn trước khi chốt thông tin.

Kiến thức cần nhớ

  • trang viết bài luận
  • kiểm chứng nguồn
  • tác giả mĩ thuật
  • giải thưởng Hồ Chí Minh

Từ vựng

Lưu ý kiểm tra nguồn trích dẫn
Cần đối chiếu tài liệu, kênh tham khảo và liên kết để bảo đảm thông tin có căn cứ xác thực.
EM CÓ BIẾT
Khối hoạt động đọc mở rộng, cung cấp kiến thức tham khảo về tác giả và bối cảnh tác phẩm.

Tự kiểm tra

Bước nào của hướng dẫn nhấn mạnh việc thu thập tài liệu trực tiếp hay gián tiếp?

Bước đầu tiên nêu việc khái quát thân thế, sự nghiệp và sưu tầm hình ảnh, sau đó mới tiếp tục đánh giá.

Vì sao cần kiểm tra nguồn trích dẫn theo tài liệu?

Để đảm bảo thông tin đưa ra có căn cứ xác thực và độ tin cậy cao.

Hạn chế bài học

  • Không có OCR đáng tin cậy cho các trang 12–17 của phạm vi bài.
  • Một số phần có thể là lời ghi chú tranh/ảnh trong sách đã bị loại bỏ vì không có chữ.

Nguồn: Mĩ thuật 11 - Lí luận và lịch sử mĩ thuậtTrang 12-21

Chỉ hiển thị nội dung ở cấp độ bài học.
Không tách theo từng phần trang sách.