Thực hành tranh in độc bản

Môn: Mĩ thuậtKhối: Lớp 12Nguồn: 13 trang sáchCập nhật: 23/07/2026

Tóm tắt: Bài 2 cung cấp mục tiêu học tập, danh mục dụng cụ cơ bản, quy trình chọn vật liệu và chuỗi thao tác cho nhiều kĩ thuật in độc bản khác nhau. Các hoạt động thảo luận và vận dụng khuyến khích học sinh tự đánh giá, chọn kĩ thuật phù hợp và áp dụng vào sản phẩm trang trí.

Đọc trong sách

Nội dung bài học

BÀI 2 THỰC HÀNH TRANH IN ĐỘC BẢN

Yêu cầu cần đạt

  • Biết được dụng cụ, vật liệu cơ bản trong thực hành, sáng tạo tranh in độc bản.
  • Lựa chọn kĩ thuật, vật liệu và vận dụng được một số yếu tố và nguyên lí tạo hình trong thực hành, sáng tạo tranh in độc bản.
  • Biểu đạt được cảm xúc thông qua kĩ thuật tạo bản in và in tranh độc bản.
  • Biết trân trọng và đánh giá được vẻ đẹp của tranh in độc bản.

KHÁM PHÁ: Dụng cụ trong thực hành tranh in độc bản

  • Ván in: Tranh in độc bản là hình thức tạo ra bản in trên bề mặt không thấm nước như kính, mi-ca, kim loại,...

  • Màu vẽ: màu bột, màu goáy, màu acrylic thường được sử dụng trong tranh in độc bản bởi đặc tính nhanh khô, bảng màu đa dạng.

  • Giấy in: các loại giấy có độ thấm màu tốt.

  • Một số dụng cụ khác: bay nghiền màu, ru-lô, bảng pha màu, keo, dung môi làm chậm khô màu, xô đựng nước, máy ép (nếu có),...

  • Câu hỏi gợi ý: Dụng cụ cơ bản trong thực hành tranh in độc bản gồm những gì?

Cách tạo nền màu trên ván in

Một số vật liệu sẵn có dùng chế bản như: báo cũ, ni-lon, bình xịt nước, miếng mút, giẻ lau, lưới, lá cây, hoa,...

Hãy tìm hiểu cách sử dụng vật liệu chế bản, thời gian khô của các màu in,… trong thực hành in tranh độc bản.

NHẬN BIẾT: Các bước cơ bản thực hiện tranh in độc bản

  • Bước 1: Tìm ý tưởng và vẽ phác thảo

    • Tìm ý tưởng
    • Để phác thảo bố cục cần có ý tưởng phù hợp với chủ đề và nội dung thực hiện, lựa chọn hoà sắc, chất liệu và kĩ thuật để thực hiện tranh in độc bản.
    • Vẽ phác thảo cần dựa vào:
      • Kí hoạ hoặc hình ảnh gợi ý về động vật, chân dung sinh hoạt, phong cảnh,...
      • Bố cục phù hợp với ý tưởng thể hiện
      • Hình, mảng đậm – nhạt cho phác thảo
  • Bước 2: Lựa chọn vật liệu trong thực hành

    • Khi thực hành in tranh độc bản cần khô nhanh, lưu ý sử dụng màu gốc nước như màu bột, màu goáy và dụng cụ kèm theo phù hợp như ru-lô, băng pha màu,...
  • Bước 3: Lựa chọn kĩ thuật và thực hiện quy trình in tranh

Một số kĩ thuật thực hiện:

  • Kĩ thuật bót màu

    1. Tạo một nền màu trên ván in
    2. Dùng bút vẽ hình theo ý tưởng phác thảo
    3. Dùng bút lông diễn tả sắc độ đậm – nhạt
    4. Điều chỉnh hình và sắc độ đậm – nhạt
    5. In tranh
    6. Điều chỉnh bản in và hoàn thiện sản phẩm
  • Kĩ thuật thêm màu

    1. Vẽ phác thảo hình ra giấy
    2. Đặt hình phác thảo dưới tấm mi-ca trong
    3. Vẽ màu lên tấm mi-ca
    4. In tranh
    5. Hoàn thiện sản phẩm
  • Kĩ thuật in từ vật thể

    1. Tạo màu nền trên ván in
    2. Sắp xếp lá cây, hình trỏ từ giấy trên ván in và vẽ màu
    3. Chỉnh sửa hình, thêm chi tiết dây gai, lá cây, nhỏ giọt,... trên ván in
    4. In tranh
    5. Điều chỉnh bản in và hoàn thiện sản phẩm
  • Kĩ thuật in phối hợp

    1. Vẽ phác thảo màu
    2. Đưa hình phác thảo đặt dưới bản mi-ca trong
    3. Vẽ màu lên tấm mi-ca trong
    4. Tạo độ loang của màu bằng nước/ dầu hoả trên văn in
    5. Đặt giấy trên văn in và in tranh
    6. Chỉnh sửa bản in và hoàn thiện sản phẩm
  • Kĩ thuật in tạo hình bằng cách phun, vẩy và nhúng màu

    1. Chọn lá cây và sắp xếp bố cục theo ý tưởng lên ván in
    2. Dùng kĩ thuật phun màu hoặc vẩy màu phủ kín ván in
    3. Điều chỉnh màu, chuyển hình lá để tạo sắc độ đậm – nhạt
    4. In tranh và hoàn thiện sản phẩm
  • Kĩ thuật in loang màu

    1. Nhỏ mâu vào khay nước
    2. Tạo hình các mảng màu cách 1
    3. Tạo hình các mảng màu cách 2
    4. Đặt giấy vào nước để in tranh
  • Kĩ thuật in với sợi dây và trò hình, tạo khuôn

    1. In bằng cách trò hình, tạo khuôn
    2. In bằng cách thấm màu vào dây, đặt dây lên giấy và rút dây tạo nét màu

THẢO LUẬN

Trao đổi, thảo luận với các thành viên trong nhóm về sản phẩm đã thực hiện theo gợi ý:

  • Ý tưởng thực hiện của em (hoặc nhóm em) như thế nào?
  • Kĩ thuật nào được em lựa chọn để tạo sản phẩm tranh in độc bản?
  • Kĩ thuật em hoặc bạn lựa chọn có phù hợp không?
  • Cảm nhận về sản phẩm của em và của bạn là gì?

VẬN DỤNG

Em hoặc nhóm em hãy lựa chọn kĩ thuật in độc bản để trang trí chao đèn.

Gợi ý:

  • Bước 1: Tìm ý tưởng thực hiện
  • Bước 2: Chọn hình ảnh và chế bản in
  • Bước 3: Chọn mẫu chao đèn trang trí hoặc tự tạo mẫu
  • Bước 4: In hình và trang trí chao đèn theo ý tưởng

Gợi ý học bài

Được biên soạn

Bắt đầu bài thực hành theo luồng: chuẩn bị dụng cụ → tạo phác thảo → chọn kĩ thuật → in thử → chỉnh sửa. Khi nhóm chưa vững, nên thực hành kĩ thuật thêm màu hoặc in từ vật thể vì thao tác trực tiếp và dễ kiểm soát. Với mỗi nhóm, ghi chép số liệu quan sát (thời gian khô, mức thấm màu, độ loang) để so sánh hiệu quả.

Kiến thức cần nhớ

  • dụng cụ và vật liệu in độc bản
  • văn in
  • ván in
  • bước sáng tác tranh in độc bản
  • kĩ thuật bót màu
  • kĩ thuật loang màu
  • kĩ thuật in phối hợp
  • vận dụng trang trí chao đèn

Từ vựng

văn in
Bề mặt dùng để in tranh, thường là kính, mi-ca hoặc kim loại.
màu goáy
Loại màu gốc nước được dùng trong thực hành tranh in độc bản.
ru-lô
Công cụ lăn để phủ hoặc chuyển màu trên bề mặt in.
kĩ thuật in loang màu
Kĩ thuật dùng nước để tạo mảng loang, sau đó đặt giấy in để nhận hiệu ứng màu.
kĩ thuật in với sợi dây
Kĩ thuật thấm màu vào dây rồi kéo dây trên giấy tạo nét sắc độ theo chuyển động.

Tự kiểm tra

Nêu ít nhất ba nhóm dụng cụ chính trong thực hành tranh in độc bản.

Ván in, chất liệu bề mặt in, thuốc màu (màu bột, goáy, acrylic), cùng dụng cụ hỗ trợ như ru-lô, bay nghiền màu, bảng pha màu, giấy in, xô nước, máy ép (nếu có).

Bước 2 theo cặp 'Nhận biết' yêu cầu thực hiện nội dung gì?

Lựa chọn vật liệu trong thực hành và dùng màu gốc nước phù hợp, kèm dụng cụ kèm theo như ru-lô và băng pha màu.

Trong kĩ thuật bót màu, bước cuối cùng là gì?

Điều chỉnh bản in và hoàn thiện sản phẩm.

Hạn chế bài học

  • Thông tin mẫu của sản phẩm học sinh chỉ giữ phần tên và tiêu đề, không chép mô tả thị giác của tranh.
  • Các bước in được trình bày theo chữ đánh số; một số ký tự bị OCR hóa nhẹ nhưng ý nghĩa không đổi.