Thực hành thiết kế trang phục sân khấu, điện ảnh từ vật liệu sẵn có

BÀI 2 THỰC HÀNH THIẾT KẾ TRANG PHỤC SÂN KHẤU, ĐIỆN ẢNH TỪ VẬT LIỆU SẴN CÓ

Yêu cầu cần đạt – Hiểu về công việc của hoạ sĩ thiết kế trang phục nghệ thuật. – Thực hành được các bước thiết kế trang phục nghệ thuật theo một chủ đề xác định. – Biết phân tích, đánh giá và yêu thích lĩnh vực thiết kế trang phục nghệ thuật.

KHÁM PHÁ

Việc thiết kế trang phục nghệ thuật do các hoạ sĩ phục trang đảm nhận. Đây là lĩnh vực cần được trang bị kiến thức cơ bản về mĩ thuật và những đặc điểm khác nhau của từng loại hình nghệ thuật, có khả năng nghiên cứu tư liệu, tài liệu liên quan đến vở diễn, bộ phim được giao nhiệm vụ thiết kế trang phục. Bên cạnh đó, hoạ sĩ phục trang cần có khả năng sáng tạo để cùng hoạ sĩ thiết kế mĩ thuật, đạo diễn và các thành phần sáng tác khác tạo nên giá trị thẩm mỹ cho tác phẩm nghệ thuật sân khấu, điện ảnh.

Hoạ sĩ thiết kế trang phục nghệ thuật cho các nhân vật trong vở diễn, bộ phim luôn phối hợp với hoạ sĩ hoá trang để tạo dựng hình ảnh nhân vật chân thực, sinh động, giàu tính thẩm mỹ, đáp ứng những quy ước, đặc điểm của từng thể loại trong nghệ thuật sân khấu, điện ảnh.

Sự phối hợp giữa hoạ sĩ thiết kế trang phục, nhà biên kịch, đạo diễn và hoạ sĩ thiết kế bối cảnh có tầm quan trọng như thế nào?

NHẬN BIẾT

Đặc điểm tạo hình trong trang phục nghệ thuật – Từ bản vẽ đến thiết kế hoàn chỉnh, trang phục của các nhân vật được thể hiện đa chiều (mặt trước, sau, phải và trái), đầy đủ chi tiết, thống nhất phong cách,... Điều này rất quan trọng bởi trong quá trình biểu diễn trên sân khấu hoặc trước ống kính máy quay, diễn viên thể hiện nhiều tư thế, chuyển động khác nhau để thể hiện chân thực hình ảnh nhân vật.

– Nếu thiết kế trang phục trong đời sống gắn với nhu cầu sử dụng hằng ngày ... thì thiết kế trang phục sân khấu, điện ảnh có tính chất đặc thù riêng, bám sát kịch bản và ý đồ sáng tạo của đạo diễn. Trong một số tác phẩm sân khấu, điện ảnh thuộc thể loại khoa học viễn tưởng, họa sĩ thiết kế trang phục sẽ sáng tạo những mẫu trang phục có tính khác lạ mà chỉ có thể xuất hiện trên sân khấu hoặc trong cảnh quay của bộ phim.

Các bước thiết kế trang phục nghệ thuật

Thiết kế trang phục nhân vật trong vở diễn, bộ phim cần thiết phải bảo đảm tính thống nhất giữa các nhân vật, giúp khán giả nhận thức được sự chân thực trong mục tiêu phản ánh, tái hiện cuộc sống của tác phẩm nghệ thuật.

Việc tạo hình trang phục nghệ thuật cần thể hiện khả năng sáng tạo độc lập của họa sĩ phục trang, trong sự hoà hợp giữa tạo hình nhân vật và tạo hình bối cảnh...

– Để thực hành thiết kế trang phục nghệ thuật cho một hoặc nhiều nhân vật trong một phân đoạn, phần cảnh vở diễn/ bộ phim cần tiến hành các bước như sau: – Bước 1: Tìm kiếm hình tượng nhân vật trong kịch bản

Ở bước này, thông qua mô tả nhân vật trong văn bản, hoạ sĩ phục trang cần tìm hiểu, phân tích nội dung câu chuyện, hoàn cảnh lịch sử, đặc điểm, tính cách của các nhân vật trong câu chuyện.

– Bước 2: Tìm kiếm tài liệu, tư liệu có liên quan đến nhân vật

Những tư liệu liên quan đến nhân vật có thể tham khảo trong tác phẩm văn học, sách, báo, truyện tranh, bài viết, vở kịch, bộ phim,... từ nhiều nguồn khác nhau như tư liệu lưu trữ trong bảo tàng, thư viện, internet,... hoặc trao đổi tiếp với các nhà nghiên cứu văn học, lịch sử (nếu cần).

– Bước 3: Lập bảng phân tích những nội dung liên quan đến nhân vật

Bảng phân tích cần xác định bối cảnh lịch sử, tầng lớp xã hội, hoàn cảnh sống, đặc điểm, tính cách của các nhân vật làm cơ sở để hình thành ý tưởng thiết kế trang phục nghệ thuật.

– Bước 4: Phác thảo tạo hình nhân vật mẫu

Chọn một hoặc hai nhân vật mà hoạ sĩ phục trang yêu thích, có khả năng hiểu biết hoặc có điều kiện tìm kiếm tư liệu cũng như ý tưởng sáng tạo trong việc thiết kế trang phục của mình với nhân vật được chọn.

– Bước 5: Thiết kế trang phục nhân vật trên giấy

Bản vẽ thiết kế trang phục nhân vật cần cụ thể với kiểu dáng quần áo, váy, giày, mũ, khăn quàng, cà vạt, đồ trang sức, đồ dùng khác như túi xách, ví cầm tay, gậy chống,... phù hợp với thời kì lịch sử, vị thế xã hội, tính cách của nhân vật.

Ngoài việc thể hiện bằng hình vẽ, phác thảo ý tưởng sáng tác trang phục còn có những dòng thuyết minh kèm theo về chất liệu của trang phục (như vải mộc, lụa, gấm, nhung, dạ, da thuộc, vàng, bạc, đá quý,...)

BẢNG MÀU SẮC VÀ CHẤT LIỆU CHO NHÂN VẬT

Sơn Tinh - Thuỷ Tinh

	Sơn Tinh	Thuỷ Tinh
Màu sắc	Đỏ, vàng, tím, xanh dương, xanh lá, xanh da trời, đen, trắng	Xanh dương, xanh lam, xanh da trời, đen, trắng
Chất liệu	Vải, giấy trang trí, thô cảm	Vải, giấy trang trí, thô cảm

Ghi chú: Màu vẽ acrylic, decal, chỉ màu, kim tuyến, keo, bìa, xốp...

Từ bản vẽ trang phục đã được góp ý, điều chỉnh, phê duyệt, họa sĩ thiết kế trang phục nghệ thuật thực hiện bản thiết kế hoàn chỉnh hoặc mô hình.

– Bước 6: Bản vẽ thiết kế trang phục hoàn chỉnh

– Bước 7: Dùng mô hình trang phục từ vật liệu sẵn có

1. Vẽ bản vẽ thiết kế trang phục

2. Cắt rời trên bìa để có được từng bộ phận trên trang phục

3. Dùng kỹ thuật khâu để ráp các bộ phận trên trang phục vào với nhau

4. Sử dụng các vật liệu sẵn có để trang trí trang phục theo ý tưởng thiết kế

5. Hoàn thiện bộ trang phục

Thực hành phần tham khảo về phim chuyển thể từ tác phẩm Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân:

Bước 1: Tìm kiếm hình tượng nhân vật trong kịch bản Đọc nguyên bản tác phẩm văn học và kịch bản phim để nắm được cốt truyện và lựa chọn hai nhân vật chính (Tràng và Thị).

Bước 2: Tìm kiếm tài liệu, tư liệu có liên quan đến nhân vật Bước 3: Lập bảng phân tích những nội dung liên quan đến nhân vật

THẢO LUẬN

Trao đổi, thảo luận với các thành viên trong nhóm về sản phẩm đã thực hiện theo các nội dung sau:

– Thiết kế trang phục nghệ thuật cho các nhân vật dựa trên kịch bản văn học từ truyện cổ tích, thần thoại, truyền thuyết có gì khác so với các nhân vật của kịch bản khai thác chất liệu từ cuộc sống, tái hiện đời sống hiện thực? – Tính cách nhân vật được hoạ sĩ thiết kế trang phục thể hiện như thế nào? – Trong phần thiết kế trang phục nghệ thuật cho nhân vật của nhóm, bạn có gặp khó khăn ở khâu nào không? Bạn đã khắc phục những khó khăn như thế nào?

VẬN DỤNG

Thiết kế trang phục cho nhân vật yêu thích trong trích đoạn kịch bản văn học yêu thích.

Gợi ý:

• Có thể dùng bạn cùng nhóm, cùng lớp làm mẫu thay cho diễn viên để lấy số đo.
• Nếu dùng ma-no-canh từ vật liệu sẵn có (bìa các-tông, mút, xốp, thạch cao, đất sét,…), cũng cần tính toán số đo theo đúng tỉ lệ để bộ trang phục phù hợp với mẫu ma-no-canh đã chọn.