Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu (Nguyễn Ái Quốc)
Truyện dùng giọng kể trào lộng, phép tương phản và nhại để vạch trần Va-ren, đồng thời làm nổi bật khí phách bất khuất của Phan Bội Châu.
Hiểu bài
Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu
Truyện ngắn do Nguyễn Ái Quốc viết bằng tiếng Pháp, đăng trên báo Người cùng khổ (Le Paria) số 36–37, tháng 9–10 năm 1925. Tác phẩm kết nối hai sự kiện cùng thời: Va-ren chuẩn bị sang Đông Dương nhậm chức Toàn quyền và nhà cách mạng Phan Bội Châu bị thực dân Pháp bắt, toan kết án tử hình rồi đổi thành khổ sai chung thân.
Người kể chuyện liên tục tạo khoảng cách mỉa mai đối với Va-ren. Chuyến đi từ Sài Gòn ra Hà Nội, việc dừng ở Huế và cảnh triều đình tất tưởi nghênh tiếp được kể bằng giọng châm biếm, biến hoạt động của viên Toàn quyền thành những “trò lố”. Đỉnh điểm là cuộc đối diện trong nhà tù: Va-ren dùng lời lẽ để thuyết phục Phan Bội Châu hợp tác, còn sự im lặng của nhà cách mạng trở thành một đối trọng mạnh mẽ.
Tác phẩm xây dựng tương phản giữa một kẻ thực dân khoa trương, cơ hội với người chiến sĩ yêu nước kiên định. Tình huống, lời kể, đối thoại, phép nhại và phần kết cùng phối hợp để bộc lộ quan điểm phê phán chế độ thuộc địa, đồng thời tôn vinh khí phách Phan Bội Châu.