Thực hành tiếng Việt: Một số biện pháp làm tăng tính khẳng định, phủ định trong văn bản nghị luận

Hiểu bài

Tăng tính khẳng định, phủ định trong văn bản nghị luận

Bài thực hành lấy ngữ liệu từ Tuyên ngôn Độc lập: “Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được”, tiếp theo là sự đối lập “Thế mà…” và lời đánh giá hành động của thực dân Pháp “trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa”. Các cách diễn đạt này không chỉ thông báo mà còn tăng sức quả quyết của luận điểm.

Văn bản nêu một số nhóm biện pháp: dùng từ ngữ mang nghĩa khẳng định hoặc phủ định mạnh; dùng từ chỉ phạm vi bao quát hay quy mô áp đảo; phối hợp cấu trúc câu và quan hệ đối lập để nhấn mạnh điều được xác nhận hoặc bác bỏ. Với ý phủ định, có thể dùng các từ ngữ như không, chẳng, chẳng bao giờ; cũng có thể biểu thị sự hạn chế bằng không mấy, chẳng bao nhiêu, ít khi.

Bài tập yêu cầu nhận diện dấu hiệu ngôn ngữ trong ngữ liệu, xác định đối tượng được khẳng định hay phủ định và phân tích hiệu quả đối với lập luận. Việc lựa chọn từ ngữ phải phù hợp bằng chứng: bằng chứng nhằm phủ định một nhận định không thể được sử dụng như bằng chứng khẳng định chính nhận định ấy.