Chu kì tế bào và nguyên phân
Chu kì tế bào chuẩn bị và phân chia có kiểm soát; nguyên phân phân phối đồng đều vật chất di truyền cho hai tế bào con.
Hiểu bài
Chu kì tế bào là khoảng thời gian từ khi một tế bào được sinh ra, lớn lên đến khi phân chia thành hai tế bào con. Chu kì gồm kì trung gian, phân chia vật chất di truyền và phân chia tế bào chất. Kì trung gian gồm các pha $G_1$, S và $G_2$; ở pha S, DNA nhân đôi làm nhiễm sắc thể trở thành nhiễm sắc thể kép. Thời gian chu kì rất khác nhau: có tế bào động vật hoàn thành trong khoảng 20 phút, nguyên bào sợi người nuôi cấy khoảng 24 giờ, còn tế bào gan có thể kéo dài hơn một năm.
Nguyên phân là phân bào ở tế bào nhân thực, gồm kì đầu, kì giữa, kì sau và kì cuối. Ở kì giữa, nhiễm sắc thể co xoắn cực đại và xếp trên mặt phẳng xích đạo; ở kì sau, hai chromatid chị em tách thành hai nhiễm sắc thể đơn và đi về hai cực; kì cuối hình thành hai nhân mới.
Sơ đồ nguyên phân qua bốn kì: kì đầu, kì giữa, kì sau và kì cuối, cho thấy NST co xoắn, xếp giữa tế bào rồi tách về hai cực. SGK trang 99
Chu kì được kiểm soát nghiêm ngặt. Phân chia bất thường có thể hình thành khối u; tế bào ung thư còn có khả năng di căn.