Quy trình lựa chọn nghề nghiệp

Môn: Công nghệKhối: Lớp 9Nguồn: 7 trang sáchCập nhật: 23/07/2026

Tóm tắt: Bài này trình bày lí thuyết lựa chọn nghề nghiệp, giới thiệu mô hình Holland và cây nghề nghiệp, nêu Ikigai như gợi ý lựa chọn lâu dài, đồng thời quy trình 3 bước để ra quyết định nghề nghiệp.

Đọc trong sách

Nội dung bài học

Bài 4 QUY TRÌNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP

Sau bài học này, em sẽ:

  • Tóm tắt được một số lí thuyết cơ bản về lựa chọn nghề nghiệp.
  • Giải thích được các bước trong quy trình lựa chọn nghề nghiệp.
  • Nhận ra và giải thích được các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn nghề nghiệp của bản thân trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ.

I. Một số lí thuyết cơ bản về lựa chọn nghề nghiệp

1. Lí thuyết mật mã Holland

Lí thuyết nhấn mạnh sự phù hợp giữa tính cách và môi trường nghề, gồm sáu kiểu: nhóm kĩ thuật, nhóm nghiên cứu, nhóm nghệ thuật, nhóm xã hội, nhóm quản lí, nhóm nghiệp vụ.

2. Lí thuyết cây nghề nghiệp

Lý thuyết này chỉ ra mối quan hệ giữa thành công nghề nghiệp và năng lực, cá tính, khả năng, giá trị nghề nghiệp.

Cây nghề nghiệp gồm:

  • Gốc rễ: cá tính, sở thích, khả năng, giá trị nghề nghiệp.
  • Quả: cơ hội việc làm, môi trường làm việc tốt, lương cao, công việc ổn định, được tôn trọng.

II. Các bước trong quy trình lựa chọn nghề

Bước 1. Đánh giá bản thân

Xác định sở thích, năng lực, tính cách, sức khoẻ, bối cảnh gia đình và giá trị nghề nghiệp.

Bước 2. Tìm hiểu thị trường lao động

Lập danh sách nghề quan tâm và khảo sát nhu cầu xã hội, yêu cầu nhiệm vụ, môi trường, cơ hội phát triển, thu nhập.

Bước 3. Ra quyết định

So sánh bước 1 và 2 để chọn lĩnh vực nghề nghiệp phù hợp.

III. Yếu tố ảnh hưởng tới quyết định chọn nghề trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ

1. Yếu tố chủ quan

  • Năng lực.
  • Sở thích.
  • Cá tính.

2. Yếu tố khách quan

  • Nhà trường.
  • Gia đình.
  • Xã hội.
  • Nhóm bạn.

Gợi ý học bài

Được biên soạn

Dùng ba khung: bản thân – thị trường – quyết định cuối cùng. Luôn đối chiếu bằng chứng thực tế của chính mình thay vì chọn nghề chỉ theo lợi ích ngắn hạn.

Kiến thức cần nhớ

  • lệch mã Holland
  • cây nghề nghiệp
  • Ikigai
  • quy trình chọn nghề
  • yếu tố chủ quan
  • yếu tố khách quan

Từ vựng

Lí thuyết mật mã Holland
Lí thuyết về tương thích giữa kiểu tính cách và nhóm nghề nghiệp.
Cá tính
Tính cách, thái độ và biểu hiện hành vi của cá nhân khi làm việc.
Ikigai
Khung chọn nghề dựa trên bốn mối bận tâm: thích, giỏi, được trả tiền, và xã hội cần.
Điểm tự đánh giá
Quá trình tự nhìn lại khả năng, sở thích và điều kiện của bản thân trước khi chọn nghề.

Tự kiểm tra

Trong quy trình chọn nghề, bước 1 yêu cầu những nội dung nào?

Đánh giá sở thích, năng lực, tính cách, sức khoẻ, bối cảnh gia đình và giá trị nghề nghiệp.

Lí thuyết cây nghề nghiệp đặt trọng tâm ở đâu?

Gốc rễ (năng lực/sở thích/cá tính/giá trị) mới quyết định sự phù hợp nghề nghiệp.

Nêu một rủi ro nếu chỉ chọn nghề vì lương cao.

Dễ lệch khỏi năng lực và sở thích nên khó bền vững, dễ bỏ dở hoặc không phù hợp.

Hạn chế bài học

  • Một số ví dụ mô tả theo hình và chữ có thể chưa đầy đủ do lỗi OCR trên ảnh minh hoạ.