Nhân giống vô tính cây ăn quả

Bài 2 NHÂN GIỚNG VÔ TÍNH CÂY ĂN QUẢ

Sau bài học này, em sẽ:

• Thực hiện được kĩ thuật nhân giống vô tính một số loại cây ăn quả phổ biến.
• Có ý thức bảo vệ môi trường và an toàn lao động.

1. Một số phương pháp nhân giống vô tính cây ăn quả

1. Giâm cành

• Khái niệm: Giảm cành là phương pháp tạo cây con từ đoạn cành hoặc đoạn rễ đã cắt khỏi cây mẹ.
• Thời vụ: Bắc Bộ tháng 2–4 và 8–10; Nam Bộ đầu mùa mưa 4–5.
• Ưu điểm: đơn giản, dễ thực hiện, hệ số nhân giống tương đối cao.
• Nhược điểm: rễ phát triển kém hơn giống gieo hạt, dễ bị nhiễm bệnh từ cây mẹ.

2. Chiết cành

• Khái niệm: kích thích cho cành ra rễ trên cây mẹ rồi tách cành.
• Thời vụ: Bắc Bộ tháng 2–4 và 8–9; Nam Bộ 4–5.
• Ưu điểm: cây con khoẻ, nhanh cho quả.
• Nhược điểm: hệ số nhân giống thấp, cây rễ phát triển kém, dễ nhiễm bệnh từ cây mẹ.

3. Ghép

• Khái niệm: dùng một bộ phận sinh dưỡng của cây này ghép lên cây khác để tạo cây mới.
• Thời vụ: 1–4 và 8–9.
• Ưu điểm: khả năng thích ứng cao, bộ rễ khoẻ, sinh trưởng tốt, chống chịu sâu bệnh tốt hơn; đòi hỏi kĩ thuật cao.

Ngoài ba phương pháp trên, có thể nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào; cây giống đồng đều, sạch bệnh và sinh trưởng nhanh.

THỰC HÀNH: Nhân giống cây ăn quả

a) Chuẩn bị

Vật liệu:

• Mẫu thực vật: cành bánh tẻ của một số cây ăn quả phổ biến.
• Giá thể: cát sạch, đất phù sa, đất cát pha hoặc hỗn hợp với tỉ lệ thích hợp.
• Thuốc kích thích ra rễ, nước sạch.

Dụng cụ: dao, kéo, bình tưới, lọ thuỷ tinh, túi bầu.

b) Các bước tiến hành (giâm cành)

1. Chọn cành bánh tẻ đủ mắt, khỏe, không sâu bệnh.
2. Cắt cành dài 5–10 cm, có 2–4 lá.
3. Nhúng gốc cành vào thuốc kích thích ra rễ 1–2 cm trong 5–10 giây.
4. Cắm cành với góc 3–5 cm, khoảng cách 5×5 cm hoặc 10×10 cm (2–3 đợt).
5. Tưới giữ ẩm; 10–15 ngày thấy rễ bắt đầu ra.

c) Thực hiện

• Mỗi nhóm làm 10–15 cành đối với một số loại cây.
• Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường.

d) Đánh giá

• Chuẩn bị: đủ vật liệu, dụng cụ.
• Quy trình: đúng kĩ thuật.
• Sản phẩm: đủ số lượng, đúng kỹ thuật cắm/cách trồng, tỉ lệ cành sống.

2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành

a) Chuẩn bị

• Mẫu: cành bánh tẻ của các loại cây ăn quả.
• Giá thể bó bầu: đất vườn/đất phù sa/đất bùn ao phơi, trộn mùn hữu cơ theo tỉ lệ 2:1.
• Dụng cụ: dao, kéo chiết cành.

b) Các bước tiến hành

• Chọn cành 1–2 cm, vị trí giữa tầng tán.
• Khoanh vỏ 3–5 cm, cạo sạch lớp vỏ và để khô 2–3 ngày.
• Bôi thuốc kích thích, bó bầu rồi buộc nylon kín.
• Sau 30–60 ngày bó tách khi thấy rễ, đem trồng trong nhà có mái che.

c) Thực hiện

• Mỗi nhóm 2–3 cành/mỗi loại cây.

d) Đánh giá

• Theo tiêu chí an toàn, vệ sinh, thao tác và số lượng cành chiết đạt.

3. Nhân giống bằng ghép

a) Chuẩn bị

• Mẫu: cây làm gốc ghép và cành lấy mắt.
• Cần dùng cây cùng họ.
• Mắt ghép lấy ở cành đã thành thục, có mắt ngủ rõ.

b) Bước ghép mắt (ví dụ ghép mắt nhỏ có gỗ)

• Lấy mắt ghép dài 1,5–2,0 cm có mầm ngủ và gỗ.
• Tạo miệng ghép trên gốc ghép (lớn hơn mắt ghép).
• Đặt mắt ghép vào miệng ghép, buộc kín, cắt ngọn mắt ghép sau 15–20 ngày.
• Cắt bỏ mầm phụ khi cần.

c) Thực hiện

• Mỗi nhóm 5–10 mắt ghép theo hướng dẫn.

d) Đánh giá

• Theo sát tiêu chí chuẩn bị, quy trình và sản phẩm ghép.

VẬN DỤNG

Thực hiện nhân giống vô tính một loại cây ăn quả phù hợp thực tiễn địa phương.