Bài 2. Một số điều luật thi đấu và phương pháp trọng tài môn Bóng chuyền

Mục tiêu, yêu cầu cần đạt

• Hiểu và phân tích được những điều luật của môn Bóng chuyền để áp dụng trong luyện tập, thi đấu.
• Tích cực tham gia công tác trọng tài.
• Có ý thức tự giác, tinh thần tập thể trong luyện tập và thi đấu.

Mở đầu

• Trong một trận thi đấu bóng chuyền có bao nhiêu trọng tài? gồm những trọng tài nào?
• Các em hãy cho biết các vị trí đứng trên sân của các trọng tài khi điều hành trận đấu.
• Trước khi thi đấu bóng chuyền, trọng tài thứ nhất cần thực hiện những thủ tục gì?

Kiến thức mới

1. Một số điều luật thi đấu

1.1. Tổ chức trận đấu

• Trước trận đấu, trọng tài thứ nhất cho bốc thăm để chọn quyền ưu tiên đội phát hay đỡ phát bóng trước và quyền chọn sân ở hiệp đầu.
• Nếu thi đấu hiệp thứ 5 phải bốc thăm lại.
• Khởi động trước trận: 6 phút nếu có hai sân riêng; 10 phút nếu cùng một sân, trừ khi hai đội trưởng yêu cầu 3 hoặc 5 phút.

1.2. Bỏ cuộc và đội hình không đủ người

• Nếu đội từ chối thi đấu sau khi trọng tài giải thích, đội đó bị bỏ cuộc: toàn trận 0–3, mỗi hiệp 0–25.
• Đến trễ không có lý do chính đáng khi đã tới nơi đúng giờ quy định thì bị xử lý bỏ cuộc.
• Đội thiếu người đúng quy định có thể bị thua hiệp hoặc trận và giữ nguyên điểm các hiệp đã thi đấu.

2. Phương pháp trọng tài

Tổ trọng tài gồm: trọng tài đầu tiên, trọng tài thứ hai, thư ký, giám biên (2 hoặc 4).

2.1. Trách nhiệm trọng tài thứ nhất

• Ngồi hoặc đứng ở đầu lưới đối diện thư ký.
• Nhắc nhở, cảnh cáo đội; xử lý lỗi thái độ, hành vi xấu, trễ bóng.
• Quyết định nhiều lỗi phát bóng, lỗi đánh bóng, lỗi trên lưới, lỗi tấn công hàng sau và Libero.
• Có thể sửa quyết định khi thấy đồng nghiệp phản bác rõ ràng.
• Trước khi ra quyết định cuối cùng cần phối hợp bằng tín hiệu tay chính thức.

2.2. Trách nhiệm trọng tài thứ hai

• Ở ngoài sân gần cột lưới đối diện trọng tài thứ nhất.
• Quyết định lỗi xâm nhập sân, vị trí đội đỡ, chạm lưới, bóng chạm sân khó quan sát, lôi kéo động tác liên quan.
• Theo dõi vị trí đội theo phiếu báo vị trí.
• Có thể hỗ trợ trọng tài thứ nhất bằng tín hiệu còi khi trọng tài thứ nhất không nhìn rõ.

Giám biên

• Có thể dùng 2 hoặc 4 giám biên, đứng theo đường biên phụ trách.
• Sử dụng lá cờ làm tín hiệu cho quả bóng trong/ngoài, bóng chạm cột, lỗi phát bóng, lỗi chạm lưới, bóng đi ngoài biên, v.v.
• Khi trọng tài thứ nhất yêu cầu, giám biên lặp lại tín hiệu.

Bài tập

• Bài tập cá nhân: tự nghiên cứu luật.
• Bài tập cặp đôi: thực hành ra các ký hiệu trọng tài.
• Bài tập nhóm: tập luyện ra ký hiệu theo người chỉ huy.

Vận dụng

1. Trọng tài thứ hai có quyền thổi còi lỗi chạm lưới của vận động viên bên phía đội tấn công hay không?
2. Khi phối hợp thổi phán quyết, vì sao trọng tài thứ nhất cần trao đổi trước quyết định cuối cùng?
3. Vận dụng luật bóng chuyền để điều khiển trong luyện tập.