Hợp chất carbonyl
Aldehyde và ketone khác nhau ở nhóm gắn với carbonyl, danh pháp và khả năng oxi hoá.
Hiểu bài
Hợp chất carbonyl chứa nhóm $C=O$. Aldehyde có nhóm $-CHO$ liên kết với hydrogen hoặc gốc hydrocarbon; ketone có nhóm $C=O$ liên kết với hai gốc hydrocarbon. Tên aldehyde dùng hậu tố “al”, còn ketone dùng “one” và chỉ vị trí nhóm carbonyl khi cần.
Ví dụ: HCHO là methanal, $CH_3CHO$ là ethanal, $CH_3CH_2CHO$ là propanal; $CH_3COCH_3$ là propanone, $CH_3COCH_2CH_3$ là butanone. Bảng cho thấy methanal sôi ở $-21^\circ C$, ethanal ở $20^\circ C$, propanone ở $56^\circ C$. Các chất đầu dãy tan tốt trong nước, còn độ tan giảm khi mạch carbon dài hơn.
Aldehyde và ketone tham gia phản ứng khử; aldehyde còn dễ bị oxi hoá. Nhóm carbonyl có thể tham gia phản ứng cộng HCN; hợp chất có nhóm methyl cạnh carbonyl thích hợp có thể tạo iodoform.
Tính chất vật lí của một số aldehyde và ketone SGK trang 139