Cuộc cải cách của Hồ Quý Ly và Triều Hồ
Cải cách Hồ Quý Ly diễn ra trên nhiều lĩnh vực nhằm khắc phục khủng hoảng và củng cố chính quyền trung ương.
Hiểu bài
Bối cảnh
Từ nửa sau thế kỉ XIV, nhà Trần suy yếu. Nông nghiệp sa sút, nhiều năm mất mùa, đói kém; vương hầu, quý tộc và địa chủ chiếm nhiều ruộng đất, khiến đời sống nông dân bấp bênh. Mâu thuẫn giữa nông dân nghèo, nô tì với giai cấp thống trị trở nên gay gắt và nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra. Triều đình còn gặp khó khăn trước các cuộc tấn công của Chăm-pa và yêu sách của nhà Minh. Hồ Quý Ly từng bước thâu tóm quyền lực và lập Triều Hồ năm 1400.
Nội dung cải cách
Hồ Quý Ly và Triều Hồ tiến hành cải cách trên hầu hết các lĩnh vực nhằm củng cố quân chủ tập quyền và giải quyết mâu thuẫn kinh tế, xã hội. Về kinh tế, xã hội có chính sách hạn điền, hạn nô; về quân sự chú trọng chế tạo súng, đóng thuyền chiến; về văn hóa, giáo dục hạn chế Phật giáo, chấn chỉnh thi cử, mở rộng học tập và đặt học quan đến phủ, châu. Trong bảy năm 1400–1407, Triều Hồ tổ chức hai kì thi, lấy đỗ gần 200 người. Chữ Nôm được đề cao, một số sách chữ Hán được dịch sang chữ Nôm.
Kết quả và ý nghĩa
Cải cách có nhiều điểm tiến bộ, góp phần đưa đất nước từng bước khỏi khủng hoảng và củng cố chính quyền trung ương. Hạn điền, hạn nô làm suy yếu thế lực quý tộc, tôn thất nhà Trần, tăng nguồn thu và quyền lực Nhà nước.