Cuộc cải cách của Lê Thánh Tông (thế kỉ XV)
Cải cách Lê Thánh Tông hoàn thiện bộ máy, pháp luật và khoa cử, góp phần củng cố nhà nước tập quyền.
Hiểu bài
Bối cảnh và cải cách hành chính
Ở địa phương, Đại Việt từng chỉ chia thành năm đạo, khiến quyền lực người đứng đầu mỗi đạo lớn và tiềm ẩn phân tán. Sau khi lên ngôi, Lê Thánh Tông cải cách để tăng cường quyền lực hoàng đế và bộ máy nhà nước. Ở trung ương, vua xóa bỏ phần lớn chức đại thần có quyền lực lớn, trực tiếp chỉ đạo cơ quan chuyên môn; hoàn thiện Lục Bộ, đặt Lục Tự giúp việc và Lục Khoa giám sát. Quan lại chủ yếu được tuyển qua khoa cử và được kiểm tra năng lực định kì.
Bản đồ Đại Việt thời Lê Thánh Tông, thể hiện các đơn vị hành chính, kinh đô Thăng Long và vùng giáp Trung Quốc, Lào, Chăm-pa, Biển Bắc Bộ. SGK trang 66
Pháp luật và kết quả
Năm 1483, Nhà nước ban hành Quốc triều hình luật, còn gọi Luật Hồng Đức, gồm 722 điều. Bộ luật có các quy định bảo vệ phụ nữ, người già, người khuyết tật, trẻ em và sản xuất nông nghiệp.
Cải cách làm bộ máy nhà nước quy củ, chặt chẽ và tập trung cao; chức danh được quy định rõ, giám sát tăng cường, hạn chế nguy cơ cát cứ. Chính sách ruộng đất góp phần khẳng định quyền sở hữu tối cao của Nhà nước và tạo nền tảng phát triển nông nghiệp; giáo dục, khoa cử đào tạo đội ngũ quan lại trí thức có năng lực quản lí.