Tranh màu bột

BÀI 2 TRANH MÀU BỘT

Yêu cầu cần đạt

• Hiểu biết về các dạng tranh màu bột.
• Vận dụng được một số yếu tố và nguyên lí tạo hình trong thực hành vẽ tranh bằng chất liệu màu bột với nhiều kĩ thuật khác nhau.
• Biết thường thức, cảm nhận và yêu thích những bức tranh màu bột (hoặc chất liệu tương đương) đúng cách.

KHÁM PHÁ Tranh màu bột có bề mặt đục, mờ tạo cảm giác mềm mại, tinh tế trong nhiều sắc thái. Chính khả năng khô nhanh và bảng màu phong phú nên màu bột được một số họa sĩ khai thác khi thể hiện các dạng: tranh minh hoạ, tranh sinh hoạt, tranh phong cảnh, tranh tĩnh vật,...

Khi thực hành vẽ tranh, màu bột cần ít nước hơn màu nước nên họa sĩ có thể vẽ trên nhiều loại giấy, thậm chí là giấy màu để tạo nên những hiệu ứng khác lạ.

Một số lưu ý sử dụng màu bột trong thực hành vẽ tranh: Do khả năng che phủ khi khô nên màu bột có độ bao phủ các nét vẽ hoặc các lớp màu trước. Do đó, khi vẽ màu bột cần vẽ mỏng theo từng lớp. Không sử dụng màu bột vẽ dày để tránh bị nứt hay chảy thành vệt. Do lớp màu bột phía dưới dễ ảnh hưởng lên lớp phủ phía trên nên hãy bắt đầu với màu có tổng trung tính, để khô và sau đó tăng dần độ tương phản trong vùng tối và vùng sáng.

Sưu tầm hình ảnh những bức tranh màu bột yêu thích của họa sĩ trong nước. Viết một bài luận giới thiệu về vẻ đẹp của những tác phẩm mỹ thuật này.

Nhận biết các tác phẩm trong khoảnh khắc tham khảo, học sinh phân tích màu, bố cục, nhấn mạnh, đối lập sáng-tối và cảm nhận cá nhân.

Một số dạng bố cục thường gặp trong tranh màu bột Bố cục trong tranh màu bột nói riêng hay bố cục trong thể loại hội họa nói chung có những nguyên tắc chung nhằm tạo nên một bức tranh hoàn chỉnh và có tính thẩm mỹ. Để có một bố cục phù hợp với ý tưởng sáng tạo, họa sĩ sắp xếp các yếu tố tạo hình như màu sắc, đường nét, mảng khối, không gian, độ sáng – tối,... theo nguyên lí tạo hình như lập lại, cân bằng, tương phản, nhịp điệu, nhấn mạnh,...

Ở tác phẩm này, các nhân vật được sắp xếp theo bố cục ngang kết hợp với bố cục chéo trong khuôn hình với nguyên lí cân bằng, với mỗi nhân vật hướng vào sẽ có nhân vật quay ra trả lại hướng nhìn trong tranh. Các mảng sáng – tối được xử lí nhịp nhàng tạo kết cấu chắc chắn.

Bố cục trong tác phẩm này được xây dựng theo lối chính – phụ với nhóm chính là hình ảnh tiền cảnh người lính và chị nông dân, nhóm phụ là đoàn người phía sau. Hướng nhìn các nhân vật tập trung làm nổi bật nhóm chính tại trung tâm tác phẩm.

Tranh sinh hoạt Đối tượng chính được thể hiện là con người và những đồ vật, cảnh trí mà con người sống và hoạt động hàng ngày. Phần chính là các nhân vật được nhấn mạnh nhất: thường to hơn, nhiều chi tiết hơn, màu sắc mạnh hơn. Phần phụ thường có nhân vật nhỏ hơn, ít chi tiết hơn hoặc là các mảng vật thể, màu sắc tạo nhịp điệu để bổ trợ cho phần chính.

Giữa hai phần chính và phụ luôn có mối quan hệ với nhau ở nhịp màu, diện tích mảng đậm – nhạt, và có liên kết bởi đường nét và hình thể.

Các bước gợi ý cơ bản trong thực hành vẽ tranh màu bột – Bước 1: Phác thảo ý tưởng ra giấy bằng chì • Chọn chủ đề, số lượng nhân vật, đồ vật • Lựa chọn hình thức bố cục • Phác nét thể hiện nhân vật – Bước 2: Phóng hình lên giấy đã bồi trên bảng và xác định sắc độ đậm • Phóng hình lên bằng chì hoặc bút nét với màu bột • Lựa chọn hòa sắc chủ đạo • Sử dụng màu đậm để xác định sắc độ chung trong tổng thể – Bước 3: Lựa chọn hoà sắc thể hiện cho bài vẽ – Bước 4: Làm rõ chi tiết, điều tiết sắc độ nhóm hoà sắc theo ý định

Vẽ bức tranh thể hiện vẻ đẹp nơi mình sinh sống bằng chất liệu màu bột.

EM CÓ BIẾT: Một số lưu ý khi thực hành vẽ tranh màu bột:

• Khi vẽ các mảng lớn nên tạo những vệt bút để khi vẽ chồng màu tạo nên hiệu quả phối màu sinh động;
• Vẽ theo các lớp mỏng và vẽ chồng lên lớp trước để tạo độ chuyển mềm mại, tinh tế;
• Mỗi khi thay màu khác phải rửa sạch bút, không pha nhiều màu với nhau để tránh màu bị xỉn.

THẢO LUẬN

1. Trao đổi với nhóm về tranh đã thực hiện:

   • Bố cục của bức tranh như thế nào?
   • Hoà sắc trong tranh như thế nào? Màu sắc chủ đạo của bức tranh là gì?
   • Bức tranh đem lại cảm nhận gì cho người xem?

2. Quan sát và nhận xét các bức tranh sau có điều gì chưa phù hợp trong xây dựng bố cục.

VẬN DỤNG Sử dụng chất liệu màu bột (hoặc chất liệu tương đương) để vẽ poster giới thiệu về một loại hình di sản văn hoá phi vật thể em yêu thích.