Lựa chọn và bảo quản thực phẩm

Bài 2 LỰA CHỌN VÀ BẢO QUẢN THỰC PHẨM

Sau bài học này, em sẽ:

• Lựa chọn được các loại thực phẩm thông dụng.
• Phân tích được các biện pháp bảo quản chất dinh dưỡng có trong thực phẩm.

I. LỰA CHỌN THỰC PHẨM

KHÁM PHÁ

Kể tên một số loại thực phẩm em biết. Theo em, có những nhóm thực phẩm nào? Hãy phân chia các thực phẩm đó vào nhóm.

1. Nhóm thực phẩm giàu tinh bột, chất đường, chất xơ

• Gạo: nên chọn hạt đều, không sâu mọt, không mốc, không nát, có mùi thơm đặc trưng.

• Ngô: chọn hạt chắc, khi bóc lớp vỏ xem nhiều hạt; gạo non thấy hạt bật ra nước màu bột trắng sữa.

• Đậu xanh: chọn vỏ xanh mịn, hạt tròn đều, không sâu mọt, không lẫn đất cát sỏi.

• Gạo lứt: tên gọi gạo lật, thường được dùng cho khẩu phần có lợi cho tim mạch, đái tháo đường; giữ được chất xơ, vitamin, khoáng.

2. Nhóm thực phẩm giàu chất đạm

• Thịt lợn: thịt tươi phải chắc, hồng, da mỏng, không mùi lạ.
• Thịt ba chỉ: lót nhiều mỡ xen giữa thịt; khi chọn nên ít mỡ.
• Thịt mông, thăn: thịt dày, không gân thô, phần thịt tươi, mềm.
• Đậu tương: hạt tròn, săn chắc, vỏ vàng, láng bóng.

3. Nhóm thực phẩm giàu chất béo

• Mỡ động vật: lá mỡ dày, trong, màu tươi sáng, không mùi hôi.
• Dầu thực vật: nên đủ thông tin thành phần, ngày sản xuất, hạn sử dụng; dầu trong, không có mùi ôi.

4. Nhóm thực phẩm giàu vitamin

• Vitamin A: cà rốt, bơ; chọn củ tươi, không lép, không dập.
• Vitamin B: súp lơ xanh/trắng dạng tươi.
• Vitamin C: rau muống, ôi, chanh/tác dụng.
• Vitamin D: trứng gà, trứng vịt tươi; trứng già thường có mùi, nắp lấm lem nước.

5. Nhóm thực phẩm giàu chất khoáng

• Mỡ dinh dưỡng và khoáng: thịt bò, rau mồng tơi, cua ghẹ, hải sản, đậu tương, tôm,...
• Natri, iốt, sắt: chú ý nguồn gốc rõ, tình trạng tươi, không hôi.

II. CÁC BIỆN PHÁP BẢO QUẢN CHẤT DINH DƯỠNG

• Bảo quản bằng nhiệt độ thấp:
  • Làm lạnh: 1–7 °C, phù hợp thịt, cá, rau, trái cây (thường 3–7 ngày).
  • Đông lạnh: dưới 0 °C, dùng cho thời gian dài hơn.
• Bảo quản bằng nhiệt độ cao:
  • Tiệt trùng: 100–130 °C trong thời gian ngắn, phải làm lạnh ngay.
  • Thanh trùng: dưới 100 °C trong thời gian dài hơn, thường cho sữa.
• Làm khô: tự nhiên (phơi nắng, gió) hoặc nhân tạo (máy sấy), 5 cách làm khô bằng thiết bị.
• Ướp muối hoặc đường: làm tăng tính an toàn bằng áp lực thẩm thấu.
• Điều chỉnh pH: lên men chua, ngâm dấm như cách bổ trợ.

KẾT NỐI NĂNG LỤC

Căn cứ vào mục II, lập kế hoạch đánh giá chất lượng thực phẩm gia đình theo Bảng 2.1.

Bảng 2.1 gồm tiêu chí: độ đa dạng nhóm thực phẩm, phù hợp sức khoẻ/sở thích, chất lượng, lượng sản phẩm.