Bài 1. Sơ lược lịch sử phát triển môn Bóng chuyền trên thế giới và Việt Nam

MỤC TIÊU, YÊU CẦU CẦN ĐẠT

• Hiểu được sơ lược lịch sử hình thành và phát triển môn Bóng chuyền trên thế giới và tại Việt Nam.
• Tự giác tìm hiểu, trao đổi và giúp đỡ bạn cùng học để có hiểu biết về lịch sử phát triển môn Bóng chuyền.

KIẾN THỨC MỚI

I. Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển môn Bóng chuyền

1. Lịch sử hình thành môn Bóng chuyền

Môn thể thao Bóng chuyền ra đời ở Hoa Kỳ vào khoảng năm 1895 do một giáo viên thể dục tên là William G. Morgan nghĩ ra với tên gọi ban đầu là Mintonette. Khi đó, do luật chơi đơn giản, nó được xem như một trò chơi vận động nhẹ nhàng cho học sinh. Đến năm 1896, tên Mintonette được đổi thành Volleyball (Bóng chuyền). Môn thể thao này tiếp tục phát triển ở Bắc Mỹ và nhanh chóng lan rộng ra các khu vực khác trên toàn thế giới.

Sau hơn 125 năm phát triển, từ một hình thức chơi đơn giản, Bóng chuyền nay là môn thể thao hoàn chỉnh cả về nội dung và hình thức thi đấu.

2. Lịch sử phát triển môn Bóng chuyền trên thế giới

Cùng với sự phát triển, một cơ quan điều hành quốc tế cho bóng chuyền được thành lập vào năm 1947. Tháng 4/1947, đại biểu 14 nước gặp nhau tại Paris để thành lập Liên đoàn Bóng chuyền Quốc tế (Fédération Internationale de Volleyball – FIVB). Ở hội nghị này, Paul Libaud (người Pháp) được bầu làm Chủ tịch đầu tiên của FIVB.

Tháng 10/1949 FIVB tổ chức Giải vô địch thế giới nam và Giải vô địch châu Âu nữ đầu tiên tại Praha; hai đội Liên Xô cũ giành chức vô địch.

Sự ra đời Giải vô địch thế giới nam năm 1949 và nữ năm 1952 đã tạo cơ sở cho sự phát triển mạnh mẽ của môn này đến thế kỉ XXI.

Năm 1964, lần đầu môn Bóng chuyền được đưa vào chương trình thi đấu chính thức của Thế vận hội Olympic tại Tokyo. Từ đó luật và chiến thuật liên tục phát triển.

Trong các năm sau, các đội tuyển nam và nữ nổi bật của thế giới gồm các nước: Hoa Kỳ, Brasil, Ý, Trung Quốc, Nga và nhiều nước khác.

3. Sơ lược lịch sử môn Bóng chuyền ở Việt Nam

Theo các nhà nghiên cứu, môn Bóng chuyền xuất hiện tại Việt Nam khoảng 1920–1922, du nhập theo nhiều con đường khác nhau. Ban đầu môn này chủ yếu phổ biến trong học sinh người Hoa tại Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố khác.

Năm 1927, trận thi đấu Bóng chuyền đầu tiên giữa người Hoa ở Hải Phòng và Hà Nội.

Năm 1928, giải Bóng chuyền đầu tiên ở miền Bắc diễn ra giữa đội người Việt Nam và đội người Pháp.

Sau tháng 8/1945, cùng với phong trào thể dục thể thao, môn Bóng chuyền mở rộng ra nhiều vùng miền.

Năm 1956, Hội Bóng chuyền Việt Nam được thành lập để quản lý và phát triển môn này.

Tháng 3/1957, giải Bóng chuyền toàn miền Bắc lần thứ nhất được tổ chức.

Tháng 10/1957, đội tuyển Bóng chuyền Việt Nam được thành lập, tham dự giải gồm bốn nước tại Bình Nhưỡng.

Năm 1963 đội tuyển Việt Nam tham dự GANEFO I tại Indonesia và xếp 5.

Giai đoạn 1954–1974, phong trào quần chúng phát triển nhanh, đến năm 1964 toàn miền Bắc có khoảng 20.000 đội (nam và nữ), trong đó có các đội hàng A Trường ĐH Bách khoa Hà Nội.

Năm 1966 đội tuyển nam, nữ Việt Nam tham dự GANEFO châu Á lần II tại Campuchia và xếp thứ 3.

Năm 1968 giải vô địch toàn miền Bắc có 14 đội hàng A nam và 13 đội hàng A nữ.

Từ 1975 đến nay, các giải Bóng chuyền toàn quốc và địa phương diễn ra rộng khắp, số đội tăng dần và trình độ chuyên môn được nâng cao.

Tháng 8/1991, tại Hà Nội, Hiệp hội Bóng chuyền Việt Nam đổi thành Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam, thành viên của FIVB và AVC.

Từ năm 1990 đến nay, phong trào Bóng chuyền phát triển mạnh; các đội tuyển thành công trong thành tích trong nước và khu vực.

VẬN DỤNG

1. Môn Bóng chuyền ra đời như thế nào?
2. Tên gọi tiếng Anh "Volleyball" gợi ý điều gì về cách chơi?
3. Tên viết tắt của FIVB và Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam là gì?
4. Môn Bóng chuyền được đưa vào Olympic chính thức năm nào và ý nghĩa của điều này?