Bài 1. Sơ lược lịch sử phát triển môn Bóng rổ trên thế giới và Việt Nam

MỤC TIÊU, YÊU CẦU CẦN ĐẠT

• Hiểu được sơ lược lịch sử hình thành môn Bóng rổ trên thế giới cũng như ở Việt Nam.
• Tự giác tìm hiểu, trao đổi và giúp đỡ bạn cùng học có hiểu biết sơ lược về lịch sử phát triển môn Bóng rổ.
• Có tinh thần trách nhiệm, tích cực và chăm chỉ trong quá trình học tập, tìm hiểu các vấn đề liên quan đến môn Bóng rổ.

KIẾN THỨC MỚI

I. Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển môn Bóng rổ trên thế giới

• Năm 1891, môn Bóng rổ được James Naismith (một giáo viên Giáo dục thể chất tại Học viện Springfield, bang Massachusetts, Mỹ) tạo ra.
• Mục đích ban đầu là có một môn vận động cho sinh viên trong điều kiện thời tiết xấu, với luật chơi đơn giản, dễ hiểu, an toàn, không dùng gậy hay dụng cụ nguy hiểm.
• Rổ ban đầu được đặt ở hai đầu sân; sau đó được treo lên cao hơn trên ban công.
• Các quy tắc thi đấu đầu tiên và giải đấu đầu tiên được tổ chức ngay sau đó với sinh viên lớp của Naismith.

2. Lịch sử phát triển môn Bóng rổ trên thế giới

• 1894: các điều luật thi đấu chính thức đăng tải.
• 1904: vận động hình thức thi đấu ở Olympic (mức độ biểu diễn).
• 1913: giải vô địch bóng rổ châu Á đầu tiên tại Manila.
• 1919: giải vô địch quốc tế tổ chức giữa quân đội Mỹ, Ý, Pháp.
• 1923: giải giao hữu nữ lần đầu ở Pháp.
• 18/6/1932: thành lập Liên đoàn Bóng rổ Quốc tế (FIBA).
• 1935: giải vô địch châu Âu, 1936: Bóng rổ nam vào Olympic XI Berlin.
• 1938: tổ chức giải nữ châu Âu.
• 1948: FIBA mở rộng, xuất hiện bóng rổ mini 8–12 tuổi.
• 1950: vô địch thế giới nam đầu tiên tại Argentina.
• 1953: vô địch thế giới nữ đầu tiên tại Chile.
• 1965: FIBA mở rộng 122 liên đoàn.
• 1972: Bóng rổ nam chính thức vào Olympic.
• 1983: FIBA hợp nhất 157 liên đoàn.
• 1987: FIBA lên 168 thành viên.
• 2007: đề xuất hình thức 3×3 lên Olympic trẻ Singapore 2010.
• 9/6/2017: IOC quyết định thêm 3×3 vào Olympic, áp dụng từ Tokyo 2020.
• 2019: 3 đội dẫn đầu xếp hạng giải vô địch Bóng rổ thế giới (FIBA World Cup) là Tây Ban Nha, Argentina, Pháp.
• 2021: FIBA có 215 thành viên.

III. Sơ lược lịch sử môn Bóng rổ ở Việt Nam

• Giai đoạn 1 (trước 1945): môn Bóng rổ có mặt ở Hà Nội, Nam Định, Huế, Sài Gòn nhưng phát triển chậm do điều kiện lịch sử.
• Giai đoạn 2 (1945–1954): kháng chiến, phong trào thể dục thể thao chưa có điều kiện phát triển mạnh.
• Giai đoạn 3 (1955–1978): phục hồi và phát triển ở quân đội, sinh viên, học sinh, thanh niên; thành lập Hội Bóng rổ Việt Nam; có các đội tiêu biểu như Thể Công, Bưu điện, Quảng Ninh.
• Giai đoạn 4 (1978–2021): mở rộng quan hệ quốc tế, UĐCTTHT chỉ đạo phát triển; 1992 đổi thành Liên đoàn Bóng rổ Việt Nam (VBF) là thành viên FIBA; 2009 giải trong nhà châu Á 3×3 có huy chương đồng nữ Việt Nam; 2016 khai sinh giải Bóng rổ Việt Nam chuyên nghiệp (VBA).
• 2019: đội tuyển Việt Nam đạt 2 huy chương đồng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á (5×5 và 3×3).

VẬN DỤNG

1. Môn Bóng rổ ra đời khi nào?
2. Tên viết tắt của Liên đoàn Bóng rổ Quốc tế và Liên đoàn Bóng rổ Việt Nam là gì?
3. Bóng rổ được đưa vào chương trình thi đấu Olympic chính thức vào năm nào? Ý nghĩa của điều này là gì?